نحوه صدور رای در صورت زایل شدن سمت قاضی پس از اعلام ختم دادرسی
پرسش:
بعد از اعلام ختم دادرسی در یک پرونده سمت قاضی پرونده به جهتی از جهات قانونی در آن دادگاه زایل شده است. اولا: آیا قاضی بعدی تکلیفی در انشای رای ظرف یک هفته قانونی دارد یا اینکه این تکلیف صرفا مربوط به قاضی اعلام کننده ختم رسیدگی است؟ ثانیـا: آیـا قاضی بعدی مکلف به تبعیت از نظر قاضی قبلی در اعلام ختم رسیدگی است؟
نظر هیئت عالی:
به موجب ماده 295 قانون آیین دادرسی مـدنی مقـرر است در صورتی که رسیدگی به دعوا خاتمـه یافتـه و پرونـده معـد بـه صـدور رای باشد قاضی مربوط اقدام به صدور رای مـینمایـد. قانونگـذار بـرای دقـت در صـدور رای و استحکام آن به قاضی اجازه داده پس از خـتم رسـیدگی حـداکثر ظـرف یـک هفتـه انشای رای نماید. در مورد سوال مطروحه قاضی دادگاه کـه در پرونـده خـتم رسـیدگی را
نظر اکثریت:
اولا با توجه به اینکه اعلام ختم دادرسی از جمله تصمیماتی نیست کـه موجـب فـراغ شـده و غیر قابل عدول باشد همچنان که خود قاضی اعلام کننده ختم دادرسی میتواند از این تصـمیم عدول کند قاضی بعد از او نیز که دارای همـان حقـوق و اختیـارات مـیباشـد از چنـین حقـی برخوردار است و در صورت نقص تحقیقات و معد نبودن پرونده جهت اتخاذ تصمیم میتواند از تصمیم متخذه عدول کند. ثانیا: تکلیف به صدور رای ظرف یک هفته تکلیف دادگاه و کلیـه قضات است و قانونگذار خواسته است تا به محض معد بودن جهت صدور رای تصمیم نهایی دادگاه به فوریت اتخاذ شود ماده 295 قانون آیین دادرسی مدنی نیـز از لفـظ «دادگـاه» اسـتفاده کرده نه قاضی. بنابراین با توجه به اینکه قاضی بعدی قایم مقام قاضی قبلی است و حقوق و تکالیف قاضی قبلی به قاضی بعد از او منتقل میشود در صورتی که قاضی بعـدی اعتقـاد بـه عـدول از خـتم دادرسی و تجدید جلسه نداشته باشد او نیز مکلف است ظرف یک هفته از تاریخی که پرونـده در اختیارش بوده مبادرت به صدور رای کند.
نظر اقلیت:
تکلیف به صدور رای ظرف یک هفته تکلیف قاضی اعلام کننده ختم دادرسی است و قاضـی بعد از او اگرچه میتواند از تصمیم ختم دادرسی عدول نماید در صـورت عـدم عـدول از آن تصمیم تکلیفی به صدور رای ظرف یک هفته قانونی ندارد زیرا نامبرده ختم دادرسی را اعـلام کرده است و عدم صدور رای در مهلت قانونی توسط قاضی قبلی نباید قاضی بعـدی را دچـار تعسر و حرج نماید و جبران اشتباه دیگران نباید از او خواسته شود. در غیر این صورت ممکن است قاضی بعدی دچار عسر و حرج گردد و یا با مسوولیت انتظـامی و حتـی کیفـری مواجـه گردد که یقینا منظور مقنن از وضع ماده 295 این نبوده است.
ماده 295 - پس از اعلام ختم دادرسی درصورت امکان دادگاه در همان جلسه انشاء رای نموده و به اصحاب دعوا اعلام می نماید در غیر این صورت حداکثر ظرف یک هفته انشاء و اعلام رای می کند.