نشست قضایی شماره

نشست قضایی شماره

مجموعه کامل نشست های قضایی

نشست قضایی شماره


کد نشست:

تاریخ برگزاری:
1390/02/23

برگزار شده توسط:
استان مازندران/ شهر محمود آباد

موضوع:
محاسبه اجرت المثل ایام گذشته اراضی شالیزاری بر مبنای قیمت همان سال مورد خواسته (در فرض تقویم خواسته به صورت ارزش ریالی)

پرسش:
اجرت¬المثل ایام گذشته اراضی شالیزاری اگر موضوع خواسته به صورت ارزش ریالی باشد آیا ملاک محاسبه قیمت شالی به قیمت روز است یا این که براساس قیمت همان سال مورد خواسته محاسبه می¬شود؟

نظر هیئت عالی:
نشست قضایی (2) مدنی: استحقاق بر اجرت¬المثل اگر چه بر مبنای الزامات خارج از قرارداد و ضمان قهری است؛ اما بر خلاف نظر اکثریت ممکن است مبنای آن استیفای موضوع ماده 337 قانون مدنی (اذن در استیفا) باشد و لذا منحصر کردن آن در استیفای ناروای موضوع ماده 303 قانون مدنی و غصب فاقد وجاهت قانونی است. علی ای حال استحقاق بر اجرت¬المثل به طور کلی و اجرت المثل ایام گذشته اراضی شالیزاری در موضوع سوال چنان چه به صورت ارزش ریالی تقویم شده باشد ملاک محاسبه قیمت همان سال مورد خواسته است؛ مگر این که از باب تسبیب و خسارت تبعی احراز و مورد محاسبه و حکم واقع شود. اضافه می¬کند اجرت¬المثل زمین (شالیزاری) در مدت معین حسب نظر کارشناس بر مبنای عرف اجاره زمین در محل تعیین می¬شود.

نظر اکثریت:
اصولا منشا اجرت¬المثل بر مبنای الزامات خارج از قرارداد و ضمان قهری در مبحث استیفای ناروا (ماده 303 قانون مدنی ) و منافع مال مغصوب (ماده 320 قانون مدنی ) حاصل جمع منافع و خساراتی است که غاصب در ملک غیر به اندازه تصرفات زمان خود و مابعد خود ضامن است و در صورتی که منافع در موضوع سوال شالی است و قیمت آن در طول مدت تصرفات غاصب برحسب گذشت زمان تغییری از لحاظ کاهش یا افزایش قیمت پیدا نکند صرفا منافع (قیمت شالی) با توجه به آن که خسارات دیگری به وجود نیاید از باب اجرت¬المثل قابلیت مطالبه را دارد. حال اگر تغییر در قیمت برحسب مدت زمان تصرفات به وجود آید در اینجا منافع وخسارات باید محاسبه شود و نحوه محاسبه قیمت گذشته شالی با قیمت حال آن را در نظر گرفته و حد متوسط آن قابل مطالبه است. در واقع همانند محاسبه خسارت تاخیر تادیه بر اساس شاخص بانک مرکزی با این تفاوت که شاخص معینی را در نظر نگرفته بلکه در محاسبه اجرت¬المثل از طریق ارجاع به کارشناس و مطابق قیمت گذشته و حال با در نظر گرفتن خساراتی که برای مالک به وجود آمده به صورت کامل محاسبه می¬شود و مبنای آن قواعد فقهی لاضرر و تسبیب است.

نظر اقلیت:
در صورت تغییر در قیمت شالی زمان گذشته با قیمت حال برحسب بالاترین قیمت اجرت¬المثل قابل مطالبه است. همانند رد مال مغصوب در صورت تلف مال در پرداختن قیمت بر حسب قیمت حین¬الادا محاسبه می¬شود و اگر مال مغصوب از مالیت افتاده باشد غاصب باید آخرین قیمت آن را بدهد که ماده 312 قانون مدنی به این موضوع اشاره دارد و از باب وحدت ملاک قابل استناد است.

مبحث:
قانون مدنی

منبع:
سامانه نشست های قضایی


مواد مرتبط با این نشست قضایی

ماده 337 - هر گاه کسی بر حسب اذن صریح یا ضمنی از مال غیر استیفای منفعت کند صاحب مال مستحق اجرت المثل خواهد بود مگر این که معلوم شود که اذن در انتفاع مجانی بوده است.

مشاهده ماده 337 قانون مدنی

ماده 303 - کسی که مالی را من غیر حق دریافت کرده است ضامن عین و منافع آن است اعم از این که به عدم استحقاق خود عالم باشد یا جاهل.

مشاهده ماده 303 قانون مدنی

ماده 320 - نسبت به منافع مال مغصوب هر یک از غاصبین به اندازه ی منافع زمان تصرف خود و مابعد خود ضامن است اگر چه استیفای منفعت نکرده باشد لیکن غاصبی که از عهده ی منافع زمان تصرف غاصبین لاحق خود برآمده است می تواند به هر یک نسبت به زمان تصرف او رجوع کند.

مشاهده ماده 320 قانون مدنی

ماده 312 - هر گاه مال مغصوب مثلی بوده و مثل آن پیدا نشود غاصب باید قیمت حین الاداء را بدهد و اگر مثل موجود بوده و از مالیت افتاده باشد باید آخرین قیمت آن را بدهد.

مشاهده ماده 312 قانون مدنی

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM