اگر در موضوع ارتشا به جای وجه نقد به عنوان رشوه چک یا سندی داده شود و قبل از وصول چک یا سند موضوع آشکار شود و طرفین دستگیر شوند و یا اینکه چک مورد رشوه مسروقه یا بلا محل از کار در آید در این فرض آیا ارتشا صدق پیدا می کند و بزه ارتشا واقع شده است ؟
نظر هیئت عالی:
با توجه به اینکه یکی از جهات اخذ رشوه دریافت سند پرداخت وجه است و در فرض سوال راشی چک یا سند پرداخت وجه را به کارمند داده در صورت تراضی قبلی راشی و مرتشی چه به طور مستقیم یا غیر مستقیم و سایر شرایط قانونی تحقق جرم جرم رشوه تحقق یافته محسوب می شود و غیر قابل پرداخت بودن چک یا سند تاثیری در ماهیت امر ندارد.
نظر اکثریت:
در اینکه جرم ارتشاء کاملا محقق شده تردیدی نیست زیرا راشی و مرتشی با تبانی قبلی و با سوء نیت اقدام کرده اند و در واقع عملی که به خاطر آن رشوه گرفته شده است انجام شده یا امتناع از انجام آن صورت گرفته است و همه ارکان جرم از عنصر مادی و معنوی تا عنصر قانونی آن محقق است و به ویژه عنصر مادی جرم که اخذ مال سند یا وجه نقد و چک است دقیقا و کاملا محقق شده است و اینکه تحقق عنصر مادی را به وصول وجه نقد وجه موضوع سند یا چک منوط کنیم چنین چیزی در قانون نیامده است چنین استنباطی از عبارت ( وجه یا مال موضوع سند پرداخت وجه یا تسلیم مال را مستقیما یا غیر مستقیم قبول کند در حکم مرتشی است.. ..) صحیح به نظر نمی رسد آنچه در قانون آمده است قبول سند پرداخت وجه یا تسلیم مال است که این امر با صرف قبول چک یا سند محقق شده است و لو اینکه چک یا سند بعدا بلا محل تشخیص داده شود یا بی اعتبار بودنش محرز شود؛ در اصل وقوع بزه هیچ تاثیری ندارد بنابراین جرم ارتشا کاملا با تمام شرایط و ارکان آن محقق شده و قابل مجازات است.
نظر اقلیت:
در فرض فوق بزه ارتشا به طور طور کامل واقع نشده است زیرا عنصر مادی آن کاملا به وقوع نپیوسته و کامل نیست چون سند یا چک تا زمانی که وجه آن وصول و تبدیل به وجه نقد نشده و متهم آن را وصول نکند رشوه کامل نیست و عنصر مادی تحقق نیافته است چرا که چک و سند به خودی خود ارزشی ندارد به ویژه زمانی که سرقتی باشد یا چک بلامحل از کار در آید این کاشف از آن است که از ابتدا عنصر مادی کامل نبوده است لیکن چون در همین حد هم اقدام عملی و مادی صورت گرفته است لذا شروع به ارتشا و شروع به جرم تلقی می شود و مجازات شروع به جرم را دارد.