تصرف عدوانی از پرکاربردترین دعاوی در نظام قضایی ایران است. این دعوا به طور مستقیم با مالکیت و حق استفاده از اموال غیرمنقول مانند زمین، خانه، باغ یا مغازه ارتباط دارد. اهمیت این دعوا در آن است که نه تنها به بازگرداندن ملک به متصرف قانونی میپردازد، بلکه در صورت طرح کیفری، میتواند موجب مجازات فرد متصرف نیز شود.
۱- سبق تصرف خواهان: خواهان باید ثابت کند پیشتر ملک در اختیار او بوده است.
۲ـ لحوق تصرف خوانده: خوانده بعداً ملک را تصرف کرده است.
۳- عدوانی بودن تصرف: تصرف بدون رضایت یا حکم قانونی انجام شده باشد.
- تعریف: ادعای شخصی که ملک در تصرف او بوده و دیگری بدون رضایت یا مجوز قانونی آن را از ید او خارج کرده است.
- شرایط:
- سبق تصرف خواهان (خواهان باید ثابت کند قبلاً ملک در اختیار او بوده).
- لحوق تصرف خوانده (خوانده بعداً ملک را تصرف کرده).
- عدوانی بودن تصرف (بدون رضایت یا حکم قانونی).
- مرجع صالح: دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک (در حالت حقوقی) یا دادسرا و دادگاه کیفری (در حالت کیفری).
- نتیجه: رفع تصرف و بازگرداندن ملک به متصرف سابق، و در حالت کیفری، مجازات متصرف.
- تعریف: زمانی که شخصی بدون اینکه ملک را تصرف کند، مانع استفاده و انتفاع متصرف قانونی از ملک شود.
- مثال: همسایهای که جلوی درِ ورودی ملک دیگری را با گذاشتن وسایل مسدود میکند.
- شرایط:
- سبق تصرف خواهان.
- ایجاد مزاحمت توسط خوانده بدون خروج ملک از ید خواهان.
- مرجع صالح: دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک.
- نتیجه: رفع مزاحمت و الزام خوانده به خودداری از اقدامات مزاحمتی.
- تعریف: جلوگیری از استفاده شخص از حقوق تبعی یا ارتفاقی نسبت به ملک، بدون اینکه اصل ملک از ید او خارج شود.
- مثال: جلوگیری از عبور مالک از راه مشترک یا منع استفاده از حق آب.
- شرایط:
- وجود حق ارتفاق یا انتفاع برای خواهان.
- ممانعت خوانده از استفاده خواهان از آن حق.
- مرجع صالح: دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک.
- نتیجه: رفع ممانعت و الزام خوانده به اجازه استفاده از حق قانونی.