قرارداد مشارکت در ساخت یکی از رایجترین شیوههای ساختوساز در شهرهای بزرگ ایران است. در این قرارداد، مالک زمین یا ملک، زمین خود را در اختیار سازنده قرار میدهد و سازنده با سرمایه، تخصص و مدیریت اجرایی، ساختمان جدیدی احداث میکند. در پایان، هر دو طرف بر اساس توافق اولیه در ملک نهایی شریک میشوند.
با وجود مزایای این قرارداد، پیچیدگیهای حقوقی و اجرایی آن زمینهساز اختلافات و دعاوی متعدد است.
انواع دعاوی رایج در مشارکت در ساخت
- اختلاف در تقسیم واحدها و متراژ:
یکی از شایعترین دعاوی، مربوط به نحوه تقسیم واحدهای ساختهشده یا متراژ نهایی آنهاست.
- تأخیر در اجرای پروژه:
سازنده ممکن است به دلایل مالی یا اجرایی از برنامه زمانبندی عقب بماند و مالک خسارت مطالبه کند.
- تخلف در اجرای تعهدات فنی:
استفاده از مصالح بیکیفیت یا مغایر با قرارداد میتواند موجب دعوی شود.
- الزام سازنده به اخذ پروانه ساخت:
سازنده موظف است مجوزهای لازم را از شهرداری دریافت کند؛ در غیر این صورت پروژه متوقف میشود.
- الزام سازنده به اخذ پایان کار:
صدور پایان کار شرط اصلی برای تحویل قانونی واحدها و تنظیم سند مالکیت است.
- ثبت تقسیمنامه و تعیین قدرالسهم:
عدم ثبت تقسیمنامه در دفتر اسناد رسمی میتواند اختلافات جدی ایجاد کند.
- الزام مالک به تحویل ملک:
در مواردی مالک از تحویل زمین یا ملک به سازنده خودداری میکند.
- فسخ یکطرفه قرارداد:
گاهی یکی از طرفین بدون رعایت شرایط فسخ اقدام به لغو قرارداد میکند.
طبق قواعد آیین دادرسی مدنی، دعاوی مربوط به اموال غیرمنقول (مانند زمین و ساختمان) باید در دادگاه محل وقوع ملک اقامه شوند.
- بنابراین، اگر اختلافی در قرارداد مشارکت در ساخت پیش آید (مثلاً الزام به تنظیم سند رسمی، تحویل ملک یا تقسیم واحدها)، دعوی در دادگاه عمومی حقوقی حوزهای که ملک در آن واقع شده است مطرح میشود