معامله ای در مورد زمینی با مساحت معین منعقد می شود به شرط این که بعد از پیاده شدن نقشه خیابان تحویل شود و فروشنده کشف الفساد را به عهده می گیرد قبل از تحویل زمین وزرات مسکن و شهرسازی زمین را تصرف می کند فروشنده ادعا می کند. به استناد قانون مدنی با لحاظ عدم امکان تسلیم مبیع بیع باطل است و خریدار به استناد این که فروشنده کشف الفساد را به عهده گرفته تقاضای قیمت زمین را به نرخ روز می کند آیا این تقاضا قابل پذیرش است؟
نظر هیئت عالی:
با توجه به این که زمین مورد معامله ملک فروشنده بوده و با مساحت معین و ثمن معین به فروش رسیده و زمان تنظیم مبایعه نامه فروشنده قدرت بر تسلیم مبیع را داشته عقد بیع به طور صحیح واقع و ایرادی بر آن وارد نیست؛ اکنون که قبل از تسلیم مبیع به موجب قانون اراضی شهری ملک به تملک زمین شهری درآمده نمی توان این موضوع را کشف الفساد تلقی کرد فقط در اینجا خریدار محق دریافت ثمن پرداختی است.
نظر اکثریت:
معامله صحیح است. خریدار به استناد غیر مقدور بودن شرط (تحویل مبیع) حق فسخ معامله را خواهد داشت. در خصوص پرداخت قیمت اکثریت قایل به استحقاق خریدار به قیمت زمان فسخ معامله و تعداد اندکی نیز قایل به پرداخت قیمت به روز بودند.
نظر اقلیت:
چون معامله با این شرط که (پس از پیاده شدن خیابان زمین تحویل می گردد) منعقد شده چنین شرطی مجهول بوده و باعث جهل به مورد معامله می شود بنابراین بیع از اساس باطل می باشد هر چند مورد معامله به طور کلی مشخص است اما چون امکان انجام شرط مجهول است؛ یعنی معلوم نیست که خیابان کشی می شود یا خیر. بنابراین معامله باطل بوده و خریدار فقط مستحق ثمن معامله بوده و چنان چه خسارتی متحمل شده مستحق خسارات نیز خواهد بود.