نشست قضایی شماره

نشست قضایی شماره

مجموعه کامل نشست های قضایی

نشست قضایی شماره


کد نشست:

تاریخ برگزاری:
1383/12/03

برگزار شده توسط:
استان مرکزی/ شهر اراک

موضوع:
مفهوم غرامات موضوع ماده 263 قانون مدنی و ملاک محاسبه آن

پرسش:
منظور از کلیه غرامات مقرر در ماده 263 قانون مدنی چه چیزی است و مبنای محاسبه میزان غرامات مذکور چیست؟

نظر هیئت عالی:
نشست قضایی (*1) مدنی: مطابق ماده 263 قانون مدنی در صورتی که مشتری جاهل بر فضولی بودن معامله باشد با عنایت به این که فروشنده فضولی با علم بر مستحق للغیربودن مبیع اقدام به فروش مال غیر کرده است مشتری حق دارد که برای ثمن و کلیه غرامات به بایع فضولی رجوع کند که با توجه به اطلاق غرامات به کلیه ضرر و زیان ناشی از معامله و ضرر و زیان واقعی وارده به مشتری من جمله تفویت ارزش واقعی ملک و کلیه هزینه هایی که مشتری جاهل در انجام معامله متحمل شده به نظر می رسد که ارزش واقعی عوض و معوض ملاک تعیین غرامات است زیرا اگر منظور قانونگذار از غرامات وارده صرفا همان ثمن معامله و هزینه دلالی و نظیر آن بود به طور اطلاق از عنوان عبارت غرامات استفاده نمی کرد با این تقدیر از نظر منطقی و قانونی بین خریداری که جاهل بر مستحق للغیر بودن معامله بوده با خریداری که عالم بر موضوع بوده است تفاوت آشکاری وجود دارد. افزایش ارزش اقتصادی یا تورم از مصادیق بارز خسارات هستند که قانونگذار نوعی از آن را در ماده 522 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب درامور مدنی مصوب 1379 تحت عنوان تغییر فاحش شاخص قیمت پیش بینی کرده است بنابراین نظریه اکثریت تایید می شود.

نظر اکثریت:
با عنایت به این که ماهیت غرامت عبارت است از ضرر و زیان و خسارت که دارای مصادیق فراوان و مشمول مقررات قاعده غرور است غرامات مقرر در ماده 263 قانون مدنی شامل کلیه هزینه هایی است که مشتری (جاهل) در راستای معامله فضولی متحمل شده است. چنان چه تورم اقتصادی در جامعه موجب کاهش و افت ارزش ثمن پرداخت شده به بایع فضولی شود در واقع مشتری ضرر کرده و مشتری (جاهل) می تواند از بایع فضولی علاوه بر مطالبه اصل ثمن پرداخت شده مابه التفاوت ارزش وجه پرداخت شده (از زمان پرداخت ثمن تا زمان استرداد ثمن) را از بایع طبق نظر عرف و کارشناس مطالبه کند. مثلا اگر مشتری ده سال قبل یک قطعه زمین به قیمت یک میلیون تومان خریده و در موقع ابطال معامله به لحاظ فضولی بودن قیمت همان زمین مبلغ پنج میلیون تومان شده در این فرض مشتری می تواند از بایع فضولی بابت کاهش ارزش پول پرداختی را مطالبه کند زیرا بایع فضولی باعث ضرر مشتری شده و کاهش ارزش پول در طول زمان در اثر رشد تورم در واقع نوعی ضرر به حساب می آید و بایع فضولی با دریافت مبلغ یک میلیون تومان در ظرف ده سال در فرض سوال از پول استفاده کرده و مشتری اساسا هیچ استفاده یی نکرده و غیرمنطقی است که مشتری فقط حق دریافت اصل ثمن پرداختی را داشته باشد و نتواند ضرر وارده را مطالبه کند.

نظر اقلیت:
غرامات شامل کلیه خسارات و ضرر و زیان های وارده است و بایع فضولی باید در صورت جهل مشتری به فضولی بودن خسارات وارده به او را جبران کند. در مثال مزبور مشتری نمی تواند مابه التفاوت ارزش وجه پرداختی را از بایع فضولی مطالبه کند و موید این مطلب نظریه شماره 4339/7 مورخ 18/1383 و شماره (2) 179/7 مورخ 5/2/1381 اداره حقوقی و تدوین قوانین قوه قضاییه و نیز فتوای اکثر مراجع تقلید فعلی است.

مبحث:
قانون مدنی

منبع:
سامانه نشست های قضایی


مواد مرتبط با این نشست قضایی

ماده 263 - هر گاه مالک معامله را اجازه نکند و مشتری هم بر فضولی بودن آن جاهل باشد حق دارد که برای ثمن و کلیه ی غرامات به بایع فضولی رجوع کند و در صورت عالم بودن فقط حق رجوع برای ثمن را خواهد داشت.

مشاهده ماده 263 قانون مدنی

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM