نشست قضایی شماره

نشست قضایی شماره

مجموعه کامل نشست های قضایی

نشست قضایی شماره


کد نشست:

تاریخ برگزاری:
1383/04/14

برگزار شده توسط:
استان گلستان/ شهر کرد کوی

موضوع:
شمول تعریف ماده 183 به عقود غیرنافذ و باطل

پرسش:
آیا تعریف عقد در ماده 183 قانون مدنی صرفا شامل عقود صحیح است یا مشمول عقود غیرنافذ و باطل نیز می گردد؟

نظر هیئت عالی:
نشست قضایی (*1) مدنی: با توجه به مقررات ماده 190 قانون مدنی در شرایط صحت معامله و ماده 219 همان قانون در اصل لزوم معاملات و آثار نسبی قراردادها تعریف مندرج در ماده 183 قانون مدنی ناظر به عقود صحیح است. عقود غیرنافذ احکام خاص خود را دارد و عقد باطل عنوان قانونی نداشته و آثار عقود صحیح بر آن مترتب نیست. در نتیجه نظر اکثریت تایید می شود.

نظر اکثریت:
تعریف ماده 183 قانون مدنی شامل عقود باطل نمی شود چرا که: اولا ماده 190 قانون مدنی اعلام می دارد «برای صحت هر معامله شرایط ذیل اساسی است.. .» لذا با توجه به ماده 190 باید ماده 183 را تعریف نماییم و عقدی که یکی از شرایط را نداشت نمی تواند مشمول تعریف باشد. به عبارت دیگر تعریف ماده 183 قانون مدنی تنها شامل عقود صحیح است. ثانیا مقنن در مواد 184 الی 189 در فصل اقسام عقود آنها را به لازم و جایز خیاری منجز و معلق تقسیم کرده است و نامی از عقد باطل نیاورده است و همگی موارد شمرده شده عقد صحیح هستند. ثالثا ماده 191 هم صراحت دارد عقد محقق می شود به قصد انشالذا در مواردی که قصد توافق موجود نباشد اساسا تعهدی نیز به وجود نمی آید لذا با تعریف ماده 183 قانون مدنی که اعلام داشته تعهد بر امری کنند منطبق نیست.

نظر اقلیت:
اولا: ماده 183 ق.م. در مقام تعریف عقد به طور کلی است و تفکیک بین عقد صحیـح و باطل نکرده است و ثانیا: فصل دوم قانون مدنی در باب شرایط اساسی صحت معامله است. و از مفهوم مخالف ماده مرقوم می توان نتیجه گرفت که عقد غیرصحیح هم وجود دارد. ثانیا: مقنن در مواد بسیاری از معامله باطله سخن به میان آورده است. مثلا در مواد217 و 218 صراحتا اشاره دارد که: معامله باطل است لذا اگر عقد باطل را شامل عنوان عقد ندانیم عنوان عقد باطل که از سوی مقنن به کار برده شده و آثاری نیز بر آن بار است لغو و بیهوده می شود. رابعا: حقوقدانان عقد را به عقود باطل و نافذ تقسیم کرده اند و در تعریف عقد باطل عنوان می کنند که: در صورتی که یکی از شرایط اساسی صحت معاملات را نداشته باشد عقد باطل است؛ لذا در عقد باطل یک یا چند نفر در مقابل یک یا چند نفر دیگر تعهد بر امری می کنند و مورد قبول آنها نیز واقع می گردد لیکن به لحاظ عدم وجود شرایط اساسی صحت معاملات باطل می گردد که آثاری چون بازگرداندن ثمن یا مثمن از ثمرات معامله فاسد است.

مبحث:
قانون مدنی

منبع:
سامانه نشست های قضایی


مواد مرتبط با این نشست قضایی

ماده 183 - عقد عبارت است از این که یک یا چند نفر در مقابل یک یا چند نفر دیگر تعهد بر امری نمایند و مورد قبول آن ها باشد.

مشاهده ماده 183 قانون مدنی

ماده 190 - برای صحت هر معامله شرایط ذیل اساسی است: 1 - قصد طرفین و رضای آن ها. 2 - اهلیت طرفین. 3 - موضوع معین که مورد معامله باشد. 4 - مشروعیت جهت معامله.

مشاهده ماده 190 قانون مدنی

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM