نشست قضایی شماره

نشست قضایی شماره

مجموعه کامل نشست های قضایی

نشست قضایی شماره


کد نشست:

تاریخ برگزاری:
1380/12/04

برگزار شده توسط:
استان مازندران/ شهر محمود آباد

موضوع:
قوه قاهره و رفع مسئولیت

پرسش:
شخصی یک هزار و دویست کیلوگرم برنج را به یکی از شرکت های مسافری تحویل می¬دهد تا برای یکی از شهرستان ها حمل کنند. در بین راه اتوبوس حامل برنج دچار حادثه سیل شده برنج ها از بین می روند صاحب برنج ها با طرح دعوا به طرفیت مدیر شرکت مسافربری فوق مطالبه خسارت (قیمت برنج) را می نماید. با توجه به این که شرکت تعاونی مسافربری بوده و با اتوبوس مسافربری مبادرت به حمل بار کرده که دچار خسارت در اثر سیل (حادثه غیرمترقبه یا فوری) شده چه مسیولیتی در قبال خسارت وارده دارد؟ آیا مالک اتومبیل و راننده آن مسیولیت مدنی در قبال خسارت وارده دارند ؟

نظر هیئت عالی:
اولا: در صورتی که بار در اثر حادثه غیرمترقبه یا فرس ماژور که دفع آن خارج از حیطه اقتدار راننده یا مالک اتوبوس است تلف شده باشد مطابق ماده 229 قانون مدنی مسیله الزام به تادیه خسارت منتفی است. ثانیا: در غیر مورد تلف شدن کالا به لحاظ حادثه غیرمترقبه اصولا ید راننده بر کالا ید امانی است و برابر مواد 614 615 و 516 قانون مرقوم (با توجه به این که راننده اتوبوس را متصدی حمل بار نیز بدانیم) این منحصرا در مورد تعدی و تفریط ضامن تلف یا نقصان مالی است که به او سپرده شده و در صورت عدم تعدی یا تفریط یا بروز وقایعی که دفع آن خارج از اختیارات اوست (مانند جاری شدن سیل) مسیول جبران خسارت نمی باشد و حکم مقرر در قسمت اخیر ماده 386 قانون تجارت نیز موید این استنباط است. ثالثا: در صورت وجود شرایط صاحب کالا می تواند خسارت وارده را از شخصی که کالا برای حمل به او سپرده شده (مالک اتوبوس یا راننده آن) مطالبه کند؛ رابعا: در هر صورت با راننده متخلف از حیث حمل بار با وسیله نقلیه مسافربری وفق مقررات آیین نامه راهنمایی و رانندگی رفتار خواهد شد.

نظر اکثریت:
با اشاره به مواد 386 و 387 و 388 قانون تجارت و ماده 227 قانون مدنی و نیز به دلیل این که حادثه بر اثر جاری شدن سیل بوده رفع سیل از توان متصدی حمل و نقل خارج بوده و مسیولیتی ندارد زیرا که نه متصدی حمل و نقل و نه راننده مرتکب خلاف عمد شده اند و نه تقصیر متوجه آنهاست بلکه حادثه قهری بوده و در رابطه با قرارداد فی مابین مسیولیتی ندارند.

نظر اقلیت:
با اشاره به متن سوال که اتوبوس مسافربری بوده و مسافر مجاز به در اختیار داشتن وسایل شخصی بوده فرض که داشتن بار اضافی همراه مسافر بعضا عرف شده اما حمل مقدار یک هزار و دویست کیلو برنج مستلزم تهیه وسایل نقلیه باربری است و حمل بار به مقدار یک هزار و دویست کیلو توسط اتوبوس را نه عرف قبول دارد و نه متصدی حمل و نقل مجاز است و وفق قانون مجازات عاملین در امر حمل و نقل کالا و قانون الزام شرکت ها و موسسات ترابری جاده به استفاده از صورت وضعیت مسافری و بارنامه و قانون مجازات متخلفین از تعرفه حمل کالا و مسافر و مقررات مربوط به آن تخلف و جرم محسوب و مرتکب آن به مجازات قانونی محکوم خواهد شد. بنابراین مستنبط از ماده 1 قانون مسیولیت مدنی بدون مجوز قانونی اتوبوس را تبدیل به وسیله نقلیه باربری کرده که بدون مجوز بوده در نتیجه با استنباط از مواد 1 و 2 قانون مسیولیت مدنی و ماده 221 قانون مدنی که تعهد بر حمل کالا نموده اند متصدی حمل و نقل و به تبع آن راننده مسیول عمل خود است.

مبحث:
قانون مدنی

منبع:
سامانه نشست های قضایی


مواد مرتبط با این نشست قضایی

ماده 386 ـ اگر مال التجاره تلف یا گم شود متصدی حمل و نقل مسئول قیمت آن خواهد بود مگر اینکه ثابت نماید تلف یا گم شدن مربوط به جنس خود مال التجاره یا مستند به تقصیر ارسال کننده و یا مرسل الیه و یا ناشی از تعلیماتی بوده که یکی از آنها داده اند و یا مربوط به حوادثی بوده که هیچ متصدی مواظبی نیز نمی توانست از آن جلوگیری نماید قرارداد طرفین می تواند برای میزان خسارت مبلغی کمتر یا زیادتر از قیمت کامل مال التجاره معین نماید.

مشاهده ماده 386 قانون تجارت

ماده 387 ـ در مورد خسارات ناشیه از تاخیر تسلیم یا نقص یا خسارات بحری ( آواری) مال التجاره نیز متصدی حمل و نقل در حدود ماده فوق مسئول خواهد بود. خسارات مزبور نمی تواند از خساراتی که ممکن بود در صورت تلف شدن تمام مال التجاره حکم به آن شود تجاوز نماید مگر اینکه قرارداد طرفین خلاف این ترتیب را مقرر داشته باشد.

مشاهده ماده 387 قانون تجارت

ماده 388 ـ متصدی حمل و نقل مسئول حوادث و تقصیراتی است که در مدت حمل و نقل واقع شده اعم از اینکه خود مباشرت به حمل و نقل کرده و یا حمل و نقل کننده دیگری را مامور کرده باشد. بدیهی است که در صورت اخیر حق رجوع او به متصدی حمل و نقلی که از جانب او مامور شده محفوظ است.

مشاهده ماده 388 قانون تجارت

ماده 229 - اگر متعهد به واسطه ی حادثه ای که دفع آن خارج از حیطه ی اقتدار اوست نتواند از عهده ی تعهد خود بر آید محکوم به تادیه خسارت نخواهد بود.

مشاهده ماده 229 قانون مدنی

ماده 227 - متخلف از انجام تعهد وقتی محکوم به تادیه خسارت می شود که نتواند ثابت نماید که عدم انجام به واسطه ی علت خارجی بوده است که نمی توان مربوط به او نمود.

مشاهده ماده 227 قانون مدنی

ماده 221 - اگر کسی تعهد اقدام به امری را بکند یا تعهد نماید که از انجام امری خودداری کند در صورت تخلف مسئول خسارت طرف مقابل است مشروط بر این که جبران خسارت تصریح شده و یا تعهد عرفا به منزله ی تصریح باشد و یا برحسب قانون موجب ضمان باشد.

مشاهده ماده 221 قانون مدنی

ماده 1 - هر کس بدون مجوز قانونی عمدا یا در نتیجه بی احتیاطی به جان یا سلامتی یا مال یا آزادی یا حیثیت یا شهرت تجارتی یا به هر حق دیگر که به موجب قانون برای افراد ایجاد گردیده لطمه ای وارد نماید که موجب ضرر مادی یا معنوی دیگری شود مسئول جبران خسارت ناشی از عمل خود می باشد.

مشاهده ماده 1 قانون مسئولیت مدنی

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM