نشست قضایی شماره

نشست قضایی شماره

مجموعه کامل نشست های قضایی

نشست قضایی شماره


کد نشست:

تاریخ برگزاری:
1387/05/09

برگزار شده توسط:
استان خراسان جنوبی/ شهر بیرجند

موضوع:
فسخ معامله به استناد مستحق للغیر بودن جزء ثمن معامله

پرسش:
زمینی به مبلغ پنجاه میلیون تومان فروخته شده است. در قرارداد قید شده جهت پرداخت ثمن یک دستگاه اتومبیل به مبلغ پانزده میلیون تومان به فروشنده تحویل داده شود و بقیه به صورت نقدی به فروشنده پرداخت گردد. پس از مدتی مشخص می شود اتومبیل مسروقه است لذا خریدار دادخواستی با عنوان ابطال قرارداد به لحاظ مستحق للغیر بودن ثمن تقدیم کرده است. این دعوا چگونه تحلیل می شود؟- توضیح:به موجب ماده 441 قانون مدنی خیار تبعض صفقه منحصر در مستحق للغیر درآمدن جزء مبیع می باشد که در این صورت مشتری حق خواهد داشت بیع را فسخ نموده یا به نسبت قسمتی که بیع واقع شده قبول کند و نسبت به قسمتی که بیع باطل بوده است ثمن را مسترد کند. مورد فوق اشاره به مستحق للغیر درآمدن جزء ثمن دارد. آیا حکم مـاده 441 قانون مدنـی در اینـجا هم جاری است؟ به عبارت دیگر آیا با مستحق للغیر درآمدن جزء ثمن (اتومبیل مسروقه) می توان قایل به بطلان عقد (فروش زمین) شد؟

نظر هیئت عالی:
خیار تبعض صفقه در مورد ثمن و هر معامله معوض دیگری ایجاد می شود هر چند در ماده 441 قانون مدنی خیار تبعض صفقه در مورد بیع بیان شده است لیکن با توجه به ماده 456 قانون مدنی که تمام انواع خیارات را در جمیع معاملات لازمه جاری می داند مگر خیار مجلس و حیوان و تاخیر ثمن که مخصوص بیع است و خصوصیتی هم در مبیع نیست که خیار تبعض صفقه انحصار به آن پیدا نماید. خیار مزبور در کلیه معاملات معوض جاری شده و در ثمن نیز موجود می شود. بنابراین خیار مزبور ویژه بطلان عقد نسبت به بعض مبیع نیست و در هر مورد که عقد نسبت به بعض منحل شود قابل اجرا است. با این ترتیب نظر اقلیت تایید می شود.

نظر اکثریت:
اولا: خیارات استثنا بر اصل هستند و باید در بحث خیارات به نص اکتفا کرد و ماده 441 قانون مدنی خیار تبعض صفقه را منحصر به مستحق للغیر درآمدن مبیع می داند نه ثمن. ثانیا: به موجب بند (2) ماده 362 قانون مدنی مشتری در فرض مستحق للغیر درآمدن جزو ثمن ضامن است و این به معنای بطلان معامله یا فسخ آن نیست.

نظر اقلیت:
مبیع خصوصیتی نسبت به ثمن ندارد؛ لذا خیار تبعض صفقه علاوه بر مبیع شامل ثمن هم می شود. در نتیجه بایع زمین می تواند به استناد مستحق للغیر درآمدن جزو ثمن معامله را فسخ کند.

مبحث:
قانون مدنی , آیین دادرسی مدنی

منبع:
سامانه نشست های قضایی


مواد مرتبط با این نشست قضایی

ماده 441 - خیار تبعض صفقه وقتی حاصل می شود که عقد بیع نسبت به بعض مبیع به جهتی از جهات باطل باشد در این صورت مشتری حق خواهد داشت بیع را فسخ نماید یا به نسبت قسمتی که بیع واقع شده است قبول کند و نسبت به قسمتی که بیع باطل بوده است ثمن را استرداد کند.

مشاهده ماده 441 قانون مدنی

ماده 456 - تمام انواع خیار در جمیع معاملات لازمه ممکن است موجود باشد مگر خیار مجلس و حیوان و تاخیر ثمن که مخصوص بیع است.

مشاهده ماده 456 قانون مدنی

ماده 362 - آثار بیعی که صحیحا واقع شده باشد از قرار ذیل است: 1 - به مجرد وقوع بیع مشتری مالک مبیع و بایع مالک ثمن می شود؛ 2 - عقد بیع بایع را ضامن درک مبیع و مشتری را ضامن درک ثمن قرار می دهد؛ 3 - عقد بیع بایع را به تسلیم مبیع ملزم می نماید؛ 4 - عقد بیع مشتری رابه تادیه ثمن ملزم می کند.

مشاهده ماده 362 قانون مدنی

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM