نشست قضایی شماره 1400-8619

نشست قضایی شماره 1400-8619

مجموعه کامل نشست های قضایی

نشست قضایی شماره 1400-8619


کد نشست:
1400-8619

تاریخ برگزاری:
1398/04/06

برگزار شده توسط:
استان فارس/ شهر استهبان

موضوع:
جایگاه علم قاضی به عنوان یکی از ادله دعوی در امور حقوقی

پرسش:
با توجه به ماده 1250 قانون مدنی که ادله اثبات را احصا نموده است و از طرفی ماده 199 قانون آیین دادرسی مدنی بیان می نماید که در کلیه امور حقوقی دادگاه علاوه بر رسیدگی به دلایل مورد استناد طرفین دعوا هرگونه تحقیق یا اقدامی که برای کشف حقیقت لازم باشد انجام خواهد داد؛ آیا علم قاضی در امور مدنی (حقوقی) جایگاهی دارد؟

نظر هیئت عالی:
در حقوق اسلامی علم قاضی حجیت دارد در قانون مجازات اسلامی (مواد 211 تا 213) از جمله ادله اثبات امور کیفری علم قاضی پیش بینی شده است و در قانون آیین دادرسی مدنی ایضا قانون مدنی گرچه به طور صریح به علم قاضی اشاره نشده لیکن از اماره قضایی می توان کاربرد علم قاضی در دعاوی مدنی را نیز استنباط نمود به طوری که با توجه به ماده 199 ق.آ.د.م دلایل اثبات دعوی منحصر به آنچه در قوانین یاد شده ذکر گردیده نیست و علم قاضی با لحاظ ماده اخیرالذکر می تواند دلیل اثبات حکم قرار گیرد؛ مضافا هیچ دلیلی ولو اقرار در صورتی که خلاف علم قاضی باشد قابل ترتیب اثر دادن نیست.

نظر اکثریت:
علم قاضی در امور مدنی در بحث اثبات دلیل به کار می رود. به عبارتی قاضی دادگاه بر اساس علم خود دلایل ارایه شده را ارزیابی می نماید؛ به عنوان نمونه بررسی می نماید اظهارات شهود تعرفه شده کذب می باشد یا خیر؟ اگر به کذب بودن اظهارات گواهان علم حاصل نماید دلیل را از اعتبار خارج می نماید و این به معنای آن نیست که حسب علم خود رای صادر نماید و منظور از جایگاه علم قاضی در امور حقوقی بررسی و ارزیابی ادله ارایه شده می باشد و چنانچه دلیلیت دلیل احراز شود دیگر جایی برای عدم تمسک قاضی به علم خود باقی نمی ماند لیکن در امور کیفری علم قاضی به عنوان دلیل مستقل و متقن مورد حکم قرار می گیرد و مطابق مواد 211 و 212 قانون مجازات اسلامی در امور کیفری اماراتی چون نظریه کارشناسی معاینه محل تحقیقات محلی و اظهارات مطلع و گزارش ضابطان و سایر قراین علم آور مستند علم قاضی قرار می گیرند.

نظر اقلیت:
با توجه به اینکه در امور مدنی تحصیل دلیل صرفا توسط متداعیین می باشد لذا علم قاضی جایگاهی ندارد و قاضی نمی تواند دلایل ارایه شده توسط طرفین را بر اساس علم خود ارزیابی نماید.

مبحث:
قانون مدنی , آیین دادرسی مدنی

منبع:
سامانه نشست های قضایی


مواد مرتبط با این نشست قضایی

ماده 199 - در کلیه امور حقوقی دادگاه علاوه بر رسیدگی به دلایل مورد استناد طرفین دعوا هرگونه تحقیق یا اقدامی که برای کشف حقیقت لازم باشد انجام خواهد داد.

مشاهده ماده 199 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی

ماده 1250 - هر گاه قیم در امور مربوطه به اموال مولی علیه یا جنحه یا جنایت نسبت به شخص او مورد تعقیب مدعی العموم واقع شود محکمه به تقاضای مدعی العموم موقتا قیم دیگری برای اداره ی اموال مولی علیه معین خواهد کرد.

مشاهده ماده 1250 قانون مدنی

ماده 211 ـ علم قاضی عبارت از یقین حاصل از مستندات بین در امری است که نزد وی مطرح می شود. در مواردی که مستند حکم علم قاضی است وی موظف است قرائن و امارات بین مستند علم خود را به طور صریح در حکم قید کند. تبصره ـ مواردی از قبیل نظریه کارشناس معاینه محل تحقیقات محلی اظهارات مطلع گزارش ضابطان و سایر قرائن و امارات که نوعا علم آور باشند می تواند مستند علم قاضی قرار گیرد. در هر حال مجرد علم استنباطی که نوعا موجب یقین قاضی نمی شود نمی تواند ملاک صدور حکم باشد.

مشاهده ماده 211 قانون مجازات اسلامی

ماده 212 ـ در صورتی که علم قاضی با ادله قانونی دیگر در تعارض باشد اگر علم بین باقی بماند آن ادله برای قاضی معتبر نیست و قاضی با ذکر مستندات علم خود و جهات رد ادله دیگر رای صادر می کند. چنانچه برای قاضی علم حاصل نشود ادله قانونی معتبر است و بر اساس آنها رای صادر می شود.

مشاهده ماده 212 قانون مجازات اسلامی

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM