الزام زوج غیر ایرانی به ثبت واقعه نکاح دائم از سوی زوجه ایرانی
پرسش:
با عنایت به مقررات ماده 1060 قانون مدنی در صورتی که زوج از اتباع بیگانه و زوجه ایرانی باشد و دادخواست الزام زوج به ثبت واقعه نکاح دایم را تقدیم نماید آیا دادگاه می تواند حکم به الزام صادر کند؟
نظر هیئت عالی:
در صورت وجود اجازه مخصوص از طرف دولت منعی برای رسیدگی به دعوای الزام زوج به ثبت واقعه نکاح دایم و صدور حکم در این خصوص به نظر نمی رسد لیکن در صورت نبودن اجازه مخصوص ضمانت اجرای آن عدم نفوذ نکاح از نظر قوانین و دادگاه های ایران خواهد بود.
نظر اکثریت:
هدف از مقررات ماده 1060 قانون مدنی حفاظت از منافع تبعه ایرانی است و تا زمانی که اجازه مخصوص وجود نداشته باشد نمی توان درخواست الزام را پذیرفت چرا که در این صورت به بی اعتباری ماده 1060 حکم داده شده است. از طرفی هر چند این عقد ممکن است از نظر شرعی صحیح واقع شده باشد لیکن چون مقررات ماده 1060 که از احکام حکومتی و مربوط به نظم عمومی است رعایت نشده است موجب غیرنافذ شدن عقد می شود و تا زمانی که اجازه حاصل نشود نمی توان حکم به الزام داد. مضافا به این که در تایید نظر ابرازی می توان به بخش نامه های شماره 16948/79/1 ـ 12/10/1379 و 1005/77/1 ـ 8/2/1377 ریاست محترم قوه قضاییه مبنی بر این که محاکم بدون وجود ضمیمه اجازه دولت حق الزام به ثبت ازدواج را ندارند و نظر های مشورتی شماره 4023/7 ـ 29/6/1375 و 7005/7 ـ 19/8/1375 و 6227/7 ـ 3/9/1382 اداره حقوقی و تدوین قوانین قوه قضاییه که مبنی بر کسب اجازه دولت جهت ثبت واقعه ازدواج است اشاره کرد.
نظر اقلیت:
گروه اول: ملاک احراز رابطه زوجیت است و چون مقررات ماده 1060 قانون مدنی برخلاف اصل شرعی که همان دین طرفین است می باشد. باید به منطوق مقررات مزبور استناد کرد و حکم به الزام ثبت واقعه ازدواج صادر کرد چرا که بر اساس منطوق این ماده ازدواج منوط به اخذ اجازه است نه ثبت آن.