با توجه به تصویب آیین نامه اجرایی مواد 31 و 32 قانون اصلاح پاره ای از قـوانین دادگستری که در تاریخ 1384/3/5به تصویب رسیده اسـت آیـا خوانـده نیـز در دفاع از دعوای اقامه شده باید وکیل معرفی کند یا خیر؟ چنانچه خوانـده نیـز بایـد وکیل معرفی کند در صورت عدم معرفی وکیل دادگاه بایـد چـه اقـدامی بـه عمـل آورد؟
نظر هیئت عالی:
با توجه به صراحت ماده 32 قانون اصلاح پـاره ای از قوانین دادگستری: «اقامه تمام یا بعضی از دعاوی حقوقی و نیز شکایت از آرا و دفاع از آنها در دادگاه های دادگستری با دخالت وکیل دادگستری خواهد بود.» عبارت «دفاع از آنها» یا «دفاع در قبال آنها» معطـوف بـه خوانـده یـا مشـتکی عنـه اسـت.
نظر اکثریت:
با توجه به مفاد ماده 1 آیین نامـه مـورد بحـث و مـاده 32 قـانون اصـلاح پـاره ای از قـوانین دادگستری و نظر به اینکه الزام خوانده به اختیار وکیل در دفـاع از دعـوا در مرحلـه بـدوی بـا مشکل عملی مواجه است و ضمانت اجرا ندارد اعتقاد بر این است که خوانده الزامی به اختیار وکیل ندارد و عبارت «دفاع از آنها» در ماده 1 آیین نامه به آرا برمـی گـردد یعنـی اگـر خوانـده محکوم شده باشد و بخواهد واخواهی یا تجدیدنظرخواهی کند باید وکیـل اختیـار کنـد. اگـر خلاف این استنباط نظر داشته باشیم اگر خوانده وکیل نگیرد چه ضمانت اجرایی وجود دارد؟
نظر اقلیت:
با توجه به بخشنامه پیوست آیین نامه مورد بحث و مستفاد از کل آیین نامـه و خصوصـا مـاده 1 آنکه صراحت دارد؛ «باید خوانده نیز وکیل جهت دفاع معرفی کند.» عدم معرفی وکیل موجـب می شود که دفاعیات خوانده مورد توجه قرار نگیرد. اگر مستندات دعوای خواهان کـافی باشـد رای غیابی صادر خواهد شد حتی اگر شخص خوانده حاضر باشد.