نشست قضایی شماره

نشست قضایی شماره

مجموعه کامل نشست های قضایی

نشست قضایی شماره


کد نشست:

تاریخ برگزاری:
1383/04/07

برگزار شده توسط:
استان آذربایجان شرقی/ شهر تبریز

موضوع:
ضم امین برای اداره اموال شخصی که از اداره اموال خود عاجز است

پرسش:
با توجه به ماده 104 قانون امور حسبی آیا درخواست ضم امین فقط از شخص عاجز قابل قبول است یا از سایر بستگان وی نیز با عنایت به این که شخص به علت کبر سن و ناتوانی و عدم قدرت به حرکت و تکلم و ناتوانی عملی عاجز از اداره امور خود می باشد قابل قبول است؟

نظر هیئت عالی:
علی رغم متن سوال در ماده 104 قانون امور حسبی موضوع ضم امین مطرح نیست بلکه ماده مزبور ناظر به تعیین امین است. به موجب ماده فوق کسی که در اثر کبر سن یا بیماری و امثال آن از اداره تمام یا بعضی اموال خود عاجز شده می تواند از دادگاه بخواهد که برای اداره اموال او امین تعیین شود. آنچه که از ظاهر ماده قانون استظهار می شود این است که خود شخص واقف می شود بر این که در اثر کبر سن یا بیماری قادر به اداره کردن تمام یا بعض اموالش نیست و به این جهت از دادگاه تقاضا می کند برای اداره اموالش امین تعیین نماید و ظاهرا دخالت اشخاص دیگر در این مورد جایز نیست و این چنین دخالتی ممکن است موجب سوءاستفاده اشخاص و محدودیت آزادی شخص مذکور در امور مالی شود. لکن اگر چنین شخصی آنچنان عاجز باشد که نتواند شخصا در این زمینه از دادگاه تقاضا نماید ممکن است اشخاص دیگر آن هم از طریق رییس حوزه قضایی (در حال حاضر دادستان) موضوع را مطرح کند و دادگاه پس از رسیدگی و احراز عجز شخص از تقاضا در نهایت احراز عدم توانایی او در اداره اموال با موافقت خود شخص برای اداره اموال او تعیین امین می کند. اضافه می شود موضوع ضم امین با لحاظ قسمت دوم ماده 1184 قانون مدنی ناظر به موردی است که ولی قهری به واسطه کبر سن و یا بیماری و امثال آن قادر به اداره اموال مولی علیه نباشد و شخصی را هم برای اداره اموال تعیین نکند که در چنین صورتی طبق مقررات ماده 1184 فردی به عنوان امین به ولی قهری منضم می گردد زیرا کبر سن و بیماری و امثال آن موجب زوال سمت ولایت ولی قهری نخواهد بود. اگر به علت یا علل مذکور ولی قهری توانایی اداره اموال مولی علیه را نداشته باشد و برحسب وکالت هم شخصی را برای اداره اموال مولی علیه تعیین نکند وفق ذیل ماده 1184 ضم امین می شود در موارد دیگر قانونی مثل قسمت اول ماده 1184 و ماده 1187 قانون مدنی و مواد 103 و 105 و 130 قانون امور حسبی تعیین امین می شود و در هر حال ولو این که موضوع از جانب شخص دیگر هم در دادگاه مطرح شود مادام که خود شخص در باب تعیین امین تقاضا و موافقت نداشته باشد دادگاه با توجه به قاعده تسلیط و اصل بیست و دوم قانون اساسی نمی تواند برای او تعیین امین کند. اضافه می شود ماده 79 قانون مدنی ضم امین را به متولی مخصوص وقف تجویز کرده است.

نظر اکثریت:
با توجه به این که ماده 104 قانون امور حسبی به صراحت اعلام می نماید که درخواست نصب امین از خود عاجز قابل قبول است. لهذا این ماده ظهور در حصر دارد و درخواست از اشخاص دیگر نیز قابل قبول نیست و طبق نظریه اداره حقوقی به شماره 4/7 مورخ 10/1/1360 تعیین امین ناظر به موردی است که خود شخصا چنین درخواستی بکند و نمی توان به تقاضای اقربای شخصی عاجز و همسایگان ترتیب اثر داد.

نظر اقلیت:
نظر به این که امور حسبی اموری است که متولی حقوق عمومی یا مدعی العموم ملزم به دخالت است. لهذا دادگاه از باب حسبه به محض اطلاع مکلف به ضم امین است.

مبحث:
قانون مدنی

منبع:
سامانه نشست های قضایی


مواد مرتبط با این نشست قضایی

ماده 104- کسی که در اثر کبر سن یا بیماری و امثال آن از اداره تمام و یا بعض اموال خود عاجر شده می تواند از دادگاه بخواهد که برای اداره اموال او امین معین شود.

مشاهده ماده 104 قانون امور حسبی

ماده 103- علاوه بر مواردی که مطابق قانون مدنی تعیین امین می شود در موارد زیر نیز امین معین خواهد شد: 1- برای اداره سهم الارثی که ممکن است از ترکه متوفی به جنین تعلق گیرد در صورتی که جنین ولی یا وصی نداشته باشد. 2- برای اداره اموالی که به مصارف عمومی اختصاص داده شده و مدیری نداشته باشد.

مشاهده ماده 103 قانون امور حسبی

ماده 105- تعیین امین برای جنین در دادگاه شهرستانی به عمل می آید که مادر جنین در حوزه آن دادگاه اقامت دارد و برای کسی که عاجز از اداره اموال خود است دادگاه شهرستانی که شخص نامبرده در حوزه آن اقامت دارد و در سایر مواردی که احتیاج به تعیین امین پیدا می شود دادگاه شهرستانی صالح است که در حوزه آن دادگاه احتیاج به تعیین امین حاصل شده است.

مشاهده ماده 105 قانون امور حسبی

ماده 130- دادستان و اشخاص ذی نفع از قبیل وراث و بستانکار حق دارند از دادگاه درخواست تعیین امین برای اداره اموال غائب بنمایند.

مشاهده ماده 130 قانون امور حسبی

ماده 1184 - هر گاه ولی قهری طفل رعایت غبطه ی صغیر را ننماید و مرتکب اقداماتی شود که موجب ضرر مولی علیه گردد به تقاضای یکی از اقارب وی و یا به درخواست رئیس حوزه ی قضایی پس از اثبات دادگاه ولی مذکور را عزل و از تصرف در اموال صغیر منع و برای اداره ی امور مالی طفل فرد صالحی را به عنوان قیم تعیین می نماید. همچنین اگر ولی قهری به واسطه ی کبر سن و یا بیماری و امثال آن قادر به اداره اموال مولی علیه نباشد و شخصی را هم برای این امر تعیین ننماید طبق مقررات این ماده فردی به عنوان امین به ولی قهری منضم می گردد.

مشاهده ماده 1184 قانون مدنی

ماده 1187 - هر گاه ولی قهری منحصر به واسطه ی غیبت یا حبس به هر علتی که نتواند به امور مولی علیه رسیدگی کند و کسی را هم از طرف خود معین نکرده باشد حاکم یک نفر امین به پیشنهاد مدعی العموم برای تصدی و اداره ی اموال مولی علیه و سایر امور راجعه به او موقتا معین خواهد کرد.

مشاهده ماده 1187 قانون مدنی

ماده 79 - واقف یا حاکم نمی تواند کسی را که در ضمن عقد وقف متولی قرار داده شده است عزل کند مگر در صورتی که حق عزل شرط شده باشد و اگر خیانت متولی ظاهر شود حاکم ضم امین می کند.

مشاهده ماده 79 قانون مدنی

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM