نشست قضایی شماره

نشست قضایی شماره

مجموعه کامل نشست های قضایی

نشست قضایی شماره


کد نشست:

تاریخ برگزاری:
1390/03/02

برگزار شده توسط:
استان آذربایجان شرقی/ شهر تبریز

موضوع:
وابستگی حقوقی سرقفلی به قرار داد اجاره

پرسش:
آیا دعوای الزام به تنظیم سند سرقفلی بدون تنظیم اجاره¬نامه قابل استماع است؟

نظر هیئت عالی:
اولا؛ به دلیل وابستگی حقوقی سرقفلی به قرارداد اجاره به این مفهوم که وجود مستقلی برای سرقفلی در قانون پیش¬بینی نشده و اعتبار وجود سرقفلی در عالم حقوق بسته به وجود قرارداد اجاره است؛ لذا طرح دعوای الزام به تنظیم سند رسمی سرقفلی بدون تنظیم اجاره¬نامه قابلیت استماع ندارد. ثانیا؛ با توجه به ماده 6 قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1376 چنان چه مالک ملک تجاری ملک خود را به اجاره واگذار کند می¬تواند مبلغی را تحت عنوان سرقفلی از مستاجر دریافت کند و مستاجر هم می¬تواند در اثنای اجاره این سرقفلی را در صورت عدم سلب حق انتقال به غیر واگذار کند. بنابراین در چنین فرضی الزام به تنظیم سند سرقفلی بدون نیاز به تنظیم اجاره¬نامه جدید مجاز بوده و دعوای مربوط به الزام مذکور مسموع است. به این ترتیب نظریه اکثریت تا حدودی که با این نظر انطباق دارد تایید می¬شود.

نظر اکثریت:
سرقفلی چه در معنای عام که شامل حق کسب و پیشه و تجارت نیز بشود و چه در معنای خاص آن که در منابع فقهی و در قانون سال 1376 پیش¬بینی شده است مفهومی مستقل از عقد اجاره نداشته و تابع عقد اجاره است. بنابراین نظر به این که انتقال سرقفلی به تبع عقد اجاره امکان¬پذیر است و با عنایت به این که تسلیم و تحویل حق سرقفلی بدون انتقال منافع امکان¬پذیر نیست و با توجه به مفهوم سرقفلی که اولویت در اجاره محل تجاری است؛ دعوای الزام به تنظیم سند سرقفلی بدون وجود اجاره قابل استماع نخواهد بود. مواد 1 6 7 8 و 9 قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1376 و ماده 19 قانون سال 1356 موید این نظر است.

نظر اقلیت:
اگر چه معامله سرقفلی غالبا به تبع عقد اجاره بوده و سرقفلی مفهومی مستقل از اجاره و محل استیجاری ندارد؛ اما معامله سرقفلی به صورت مستقل و بدون تنظیم عقد اجاره نیز بر اساس ماده 10 قانون مدنی یک معامله صحیح و لازم¬الاجرا است. زیرا اولا؛ عرف چنین معاملاتی را به رسمیت شناخته و به جهت برتری مادی و ارزش بالای سرقفلی نسبت به اجاره¬بها معامله سرقفلی عقد اجاره را تحت¬الشعاع قرار داده است. ثانیا؛ به لحاظ تقدم اراده باطنی بر اراده ظاهری در نظام حقوقی ایران اراده طرفین معامله سرقفلی انعقاد عقد اجاره در ضمن آن نیز هست که غالبا با اراده تحقق رابطه استیجاری عقد اجاره به صورت معاطاتی منعقد می¬شود. بنابراین دعوا مربوط به الزام انتقال¬دهنده سرقفلی به تنظیم سند رسمی انتقال آن نیز یک دعوا صحیح و قابل استماع بوده و دلیلی بر رد یا عدم استماع آن به صرف فقدان اجاره وجود ندارد.

مبحث:
قانون مدنی

منبع:
سامانه نشست های قضایی


مواد مرتبط با این نشست قضایی

ماده 10 - قراردادهای خصوصی نسبت به کسانی که آن را منعقد نموده اند در صورتی که مخالف صریح قانون نباشد نافذ است.

مشاهده ماده 10 قانون مدنی

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM