حدوث حالت مرگ مغزی و اهداء عضو به ترتیب در ماه حرام و غیر حرام
پرسش:
اگر در یک سانحه ترافیکی در یکی از ماههای حرام و در اثر بی احتیا طی راننده مقصر حادثه و در اثر شدت صدمات وارده یک نفر در حالت مرگ مغزی قرار بگیرد و یک ماه پس از حدوث حالت مرگ مغزی اعضای بدن ایشان جهت پیوند از بدن ایشان خارج شود ( بدین توضیح که وقوع حادثه و حدوث حالت مرگ مغزی در یک روز و در ماه حرام اتفاق افتاده باشد و خارج سازی و پیوند اعضای فرد در ماه غیر حرام اتفاق افتاده باشد) سوال این است که عنوان اتهام راننده مقصر قتل غیر عمدی (شبه عمد) در اثر بی احتیا طی در امر رانندگی می با شد و یا باید با عنوان دیگری تفهیم اتهام شود؟ و زمان دقیق فوت فرد چه زمانی می باشد؟
نظر هیئت عالی:
باتوجه به قانون پیوند اعضای بیماران فوت شده یا بیمارانی که مرگ مغزی آنان مسلم است مصوب سال 1397؛ مقنن احکام اشخاصی را که دچار مرگ مغزی شده اند در این مقرره همانند بیماران فوت شده قرار داده است. مرگ مغزی به دلالت ماده یک آیین نامه اجرایی قانون موصوف عبارت است از قطع غیرقابل برگشت کلیه فعالیت های مغزی کورتیکال (قشر مغز) ساب کورتیکال (لایه زیر قشر مغز) و ساقه مغزی به طور کامل نتیجتا با محرز و مسلم شدن مرگ مغزی حیات مجدد بیمار ممکن نیست لذا نظریه اکثریت موافق با موازین قانونی است.
نظر اکثریت:
در پدیده مرگ مغزی اگرچه هنوز قلب و برخی از دستگاههای داخلی چون ریه ها به کمک دستگاههای نگاهدارنده حیات می توانند به عملکرد خود ادامه دهند اما چنین شخصی به دلیل از کار افتادن فعالیت های مغزی و عصبی میت یا در حکم میت است بنابراین چنین فردی را نمی توان زنده دانست بلکه به مجرد وقوع مرگ مغزی مرگ حقیقی او نیز محقق شده است و عرف جامعه و مسلمات پزشکی نیز چنین حکم می کند و مبتلای به مرگ مغزی را زنده نمی داند و از طرف دیگر مرگ یک مفهوم عرفی است و شارع حقوق اسلامی نیز در مفهوم شناسی مرگ به عرف جامعه ارجاع داده است و مرگ دارای حقیقت شرعیه و متشرعه نمی باشد و عنوان اتهامی راننده مقصر حادثه بی احتیاطی در امر رانندگی منتهی به قتل غیرعمدی می باشد و زمان فوت نیز زمان حدوث حالت مرگ مغزی است هر چند که قلب و ریه ها به واسطه فعالیت دستگاههای نگاهدارنده پزشکی به فعالیت خود ادامه دهد.
نظر اقلیت:
حدوث حالت مرگ مغزی در هر فرد را می توان به واسطه قیاس اولیت از مصادیق "حیات غیر مستقر" دانست و نمی توان فرد را به کلی یا در حکم میت دانست و زمان فوت فرد نیز از لحاظ قطع دستگاههای پزشکی و خارج سازی اعضای بدن و پایان فعالیتهای قلبی و ریوی حاصل می گردد و صدمه در ماه حرام و فوت در ماه غیر حرام صورت گرفته است.