نشست قضایی شماره

نشست قضایی شماره

مجموعه کامل نشست های قضایی

نشست قضایی شماره


کد نشست:

تاریخ برگزاری:
1389/05/06

برگزار شده توسط:
استان آذربایجان غربی/ شهر بوکان

موضوع:
فسخ معامله موجب زوال حقی که متعلق به غیر شده نخواهد بود

پرسش:
آیا انتقال مشروع و صحیح مبیع به ایادی بعدی توسط خریدار در حکم تلف تلقی می¬شود؟ به عنوان مثال: آقای (الف) یک باب ساختمان مسکونی را از آقای (ب) خریداری و سپس به (ج) منتقل می¬کند. سال ها بعد معامله فی مابین (الف) و (ب) ابطال یا فسخ می شود. آیا ساختمان باید از (ج) گرفته شده و به (الف) مسترد شود؟

نظر هیئت عالی:
نظر به این که آثار فسخ مبایعه نامه که از زمان فسخ نسبت به آینده است با آثار بطلان که از ابتدا معامله را از بین می برد متفاوت است لذا همان گونه که در مواد 454 و 455 قانون مدنی پیش بینی شده فسخ معامله موجب زوال حقی که متعلق به غیر شده نخواهد بود. از آنجایی که بطلان مبایعه نامه باعث می گردد مالکیت و ذی حق بودن خریدار منتفی شود زیرا ابطال معامله آثار تملیک و تملک را مرتفع می سازد؛ لذا در این صورت چون بیع باطل اثری در تملک ندارد در صورت وجود عین و ابطال معامله بعدی به اعتبار باطل بودن منشا مالکیت اولیه عین مال قابل استرداد است. بنابراین اتفاق نظر اعلام شده تایید می شود.

نظر اتفاقی:
فسخ و ابطال از حیث نتیجه آثار متفاوتی دارند؛ چرا که فسخ ایقاعی است که اثر عقد را از بین می¬برد. نظر ارحج آن است که فسخ ازحین فسخ موثر و مقنن نیز نظر غالب را با استناد به مواد 454 و 455 قانون مدنی پذیرفته است. در ماده 455 کتابت شده: «اگر پس از عقد بیع مشتری تمام یا قسمتی از مبیع را متعلق حق غیر قرار دهد مثل این که نزد کسی رهن گذارد فسخ معامله موجب زوال حق شخص مزبور نخواهد شد مگر این که شرط خلاف شده باشد» ولی بطلان در زمانی محقق است که عمل حقوقی مخالف مقررات قانونی و قانون آن را فاقد اثرحقوقی می¬داند و اثر قهقرایی داشته چرا که عقد باطل اثری در تملک ندارد. بنابراین در فسخ بیع بیع به نحو صحیح محقق ولی در ابطال خلاف آن است. در پاسخ به فرض سوال چنان چه معامله فی مابین (الف) و (ب) باطل شود چون بیع باطل اثری در تملک نداشته و اثر قهقرایی دارد لاجرم در صورت وجود عین عین مال مسترد خواهد شد ولی اگر فسخ شود چون بیع اول صحیح بوده آثار بیع صحیح بر فسخ حمل و عین مال مسترد خواهد شد.

مبحث:
آیین دادرسی مدنی

منبع:
سامانه نشست های قضایی


مواد مرتبط با این نشست قضایی

ماده 454 - هر گاه مشتری مبیع را اجاره داده باشد و بیع فسخ شود اجاره باطل نمی شود مگر این که عدم تصرفات ناقله در عین و منفعت بر مشتری صریحا یا ضمنا شرط شده که در این صورت اجاره باطل است.

مشاهده ماده 454 قانون مدنی

ماده 455 - اگر پس از عقد بیع مشتری تمام یا قسمتی از مبیع را متعلق حق غیر قرار دهد مثل این که نزد کسی رهن گذارد فسخ معامله موجب زوال حق شخص مزبور نخواهد شد مگر این که شرط خلاف شده باشد.

مشاهده ماده 455 قانون مدنی

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM