نشست قضایی شماره 1398-5625

نشست قضایی شماره 1398-5625

مجموعه کامل نشست های قضایی

نشست قضایی شماره 1398-5625


کد نشست:
1398-5625

تاریخ برگزاری:
1396/02/28

برگزار شده توسط:
استان فارس/ شهر شیراز

موضوع:
تحقق شروع به قتل عمدی در بندهای "ب" و "پ" ماده 290

پرسش:
آیا در بندهای «ب» و «پ» ماده 290 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 شروع به قتل عمدی متصور است و قابلیت تحقق دارد یا خیر؟

نظر هیئت عالی:
صرف وجود قصد رفتار مجرمانه بدون قصد ارتکاب مانع تحقق شروع به جرم است. موارد بند "ب" و "پ" ماده 290 قانون مجازات اسلامی مرتکب چون قصد ارتکاب جرم قتل را ندارد لهذا به اتهام شروع به قتل عمدی قابل تعقیب نیست؛ با این مبنا نظریه اکثریت مورد تایید است.

نظر اکثریت:
همچنانکه در صدر ماده 122 قانون مجازات اسلامی آمده :«هر کس قصد ارتکاب جرمی کرده.. .. » تحقق شروع به هر جرمی مستلزم آن است که شروع کننده قصد ارتکاب آن جرم را کرده باشد. به عبارتی صرف وجود قصد در رفتار مجرمانه بدون قصد ارتکاب جرم مانع تحقق شروع به آن است؛ لذا با توجه به اینکه در بندهای «ب» و «پ» ماده 290 مرتکب قصد ارتکاب جرم قتل را ندارد؛ لذا چنانچه صدماتی را به عمد به دیگری وارد آورده اما منتهی به مرگ طرف نشود به اتهام شروع به قتل عمدی قابل تعقیب نیست.

نظر اقلیت:
چون در بندهای «ب» و «پ» ماده 290 قانون مجازات اسلامی قانونگذار صرف قصد ارتکاب عمل نوعا کشنده یا عملی که نسبت به شخص مجنی علیه کشنده باشد را از حیث عنصر روانی جرم کافی برای تحقق قتل عمدی دانسته است؛ لذا در باب شروع به جرم نیز صرف همین مقدار از قصد کافی است. چرا که اصولا قصد شروع کننده به جرم بایستی مشابه با قصد لازم برای مرتکب جرم تام باشد؛ بنابراین همچنان که اگر کسی بدون قصد قتل با انجام عمدی عمل نوعا کشنده نسبت به دیگری موجب مرگ وی شود قاتل عمدی است اگر همان فرد پس از شروع به اجرا به واسطه عامل خارج از اراده قصدش معلق بماند به مجازات شروع به قتل عمدی محکوم خواهد شد؛ لذا در بند های «ب» و«پ» نیز شروع به قتل عمدی متصور است.

مبحث:
حقوق جزای عمومی , جزای اختصاصی

منبع:
سامانه نشست های قضایی


مواد مرتبط با این نشست قضایی

ماده 290 ـ جنایت در موارد زیر عمدی محسوب می شود: الف ـ هرگاه مرتکب با انجام کاری قصد ایراد جنایت بر فرد یا افرادی معین یا فرد یا افرادی غیرمعین از یک جمع را داشته باشد و در عمل نیز جنایت مقصود یا نظیر آن واقع شود خواه کار ارتکابی نوعا موجب وقوع آن جنایت یا نظیر آن بشود خواه نشود. ب ـ هرگاه مرتکب عمدا کاری انجام دهد که نوعا موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن می گردد هرچند قصد ارتکاب آن جنایت و نظیر آن را نداشته باشد ولی آگاه و متوجه بوده که آن کار نوعا موجب آن جنایت یا نظیر آن می شود. پ ـ هرگاه مرتکب قصد ارتکاب جنایت واقع شده یا نظیر آن را نداشته و کاری را هم که انجام داده است نسبت به افراد متعارف نوعا موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن نمی شود لکن درخصوص مجنی علیه به علت بیماری ضعف پیری یا هر وضعیت دیگر و یا به علت وضعیت خاص مکانی یا زمانی نوعا موجب آن جنایت یا نظیر آن می شود مشروط بر آنکه مرتکب به وضعیت نامتعارف مجنی علیه یا وضعیت خاص مکانی یا زمانی آگاه و متوجه باشد. ت ـ هرگاه مرتکب قصد ایراد جنایت واقع شده یا نظیر آن را داشته باشد بدون آنکه فرد یا جمع معینی مقصود وی باشد و در عمل نیز جنایت مقصود یا نظیر آن واقع شود مانند اینکه در اماکن عمومی بمب گذاری کند. تبصره 1 ـ در بند (ب) عدم آگاهی و توجه مرتکب باید اثبات گردد و در صورت عدم اثبات جنایت عمدی است مگر جنایت واقع شده فقط به علت حساسیت زیاد موضع آسیب واقع شده باشد و حساسیت زیاد موضع آسیب نیز غالبا شناخته شده نباشد که در این صورت آگاهی و توجه مرتکب باید اثبات شود و در صورت عدم اثبات جنایت عمدی ثابت نمی شود. تبصره 2 ـ در بند (پ) باید آگاهی و توجه مرتکب به اینکه کار نوعا نسبت به مجنی علیه موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن می شود ثابت گردد و درصورت عدم اثبات جنایت عمدی ثابت نمی شود.

مشاهده ماده 290 قانون مجازات اسلامی

ماده 122 ـ هر کس قصد ارتکاب جرمی کرده و شروع به اجرای آن نماید لکن به واسطه عامل خارج از اراده او قصدش معلق بماند به شرح زیر مجازات می شود: الف ـ در جرایمی که مجازات قانونی آنها سلب حیات حبس دائم یا حبس تعزیری درجه یک تا سه است به حبس تعزیری درجه چهار ب ـ در جرایمی که مجازات قانونی آنها قطع عضو یا حبس تعزیری درجه چهار است به حبس تعزیری درجه پنج پ ـ در جرایمی که مجازات قانونی آنها شلاق حدی یا حبس تعزیری درجه پنج است به حبس تعزیری یا شلاق یا جزای نقدی درجه شش تبصره ـ هرگاه رفتار ارتکابی ارتباط مستقیم با ارتکاب جرم داشته لکن به جهات مادی که مرتکب از آنها بی اطلاع بوده وقوع جرم غیرممکن باشد اقدام انجام شده در حکم شروع به جرم است.

مشاهده ماده 122 قانون مجازات اسلامی

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM