نشست قضایی شماره

نشست قضایی شماره

مجموعه کامل نشست های قضایی

نشست قضایی شماره


کد نشست:

تاریخ برگزاری:
1388/10/13

برگزار شده توسط:
استان مازندران/ شهر قائم شهر

موضوع:
مطالبه مهر و اجرت المثل ایام زندگی مشترک زوجه توسط ورثه وی

پرسش:
چنان چه زوجه فوت کند آیا ورثه زوجه می توانند از زوج تقاضای مهر و اجرت المثل ایام زندگی مشترک به عنوان ارث نمایند؟

نظر هیئت عالی:
در مورد مهر که دین مسلم است و بر ذمه زوج بوده قهرا مطالبات زوجه به وراث قانونی وی انتقال می یابد و موضوع محل تردید نمی باشد. در مورد اجرت المثل ایام زندگی مشترک به نظر می رسد نظر اکثریت: با مفاد و روح قانون سازگارتر باشد زیرا مطالبه اجرت المثل در زمان حیات زوجین و به لحاظ وجود رابطه زوجیت و با شرایط مصرح در قانون امکان پذیر است. به عبارت دیگر الزام زوج به پرداخت اجرت المثل ایام زندگی مشترک به ورثه زوجه با قواعد عمومی مسیولیت مدنی نیز سازگار نمی باشد زیرا در تعیین اجرت المثل مذکور ملاک های متعددی علاوه بر احراز شرایط آن لازم است که من الجمله اراده شخصی زوجه در مطالبه است و این شرایط و معیارها با مفهوم معاضدت بین زوجین در حقوق ما سازگارتر است.

نظر اکثریت:
با توجه به این که به مجرد عقد نکاح زن مالک مهر است و زوجینی که زوجیت آن ها دایمی باشد از یکدیگر ارث می برند به شرطی که ممنوع از ارث نباشند مالکیت ورثه نسبت به ماترک متوفیٰ مستقر نمی شود مگر بعد از ادای دیونی که به ترکه میت تعلق گرفته است که باید قبل از تقسیم ادا شود. در فرض سوال مهر به عهده زوج بوده و از دیون ممتاز است و از حقوق دینی محسوب می شود و این حق به ورثه منتقل شده است لذا ورثه حق اقامه دعوا به خواسته مطالبه مهر به طرفیت زوج را از محل ماترک زوجه دارند. لیکن در مورد اجرت المثل دعوای وراث قابل استماع نیست چرا که مطالبه اجرت المثل جزء حقوق قانونی زوجه در ایام زوجیت بوده و آن هم در صورتی که زوج تقاضای طلاق زوجه را داشته باشد و به شرط احراز شرایط مطالبه آن «احراز عدم تبرع در انجام امورات منزل» مستحق می باشد و دوام زوجیت با فوت منحل شده است. لذا این دعوا قابلیت استماع نداشته و محکوم به رد است. علاوه بر این که اصل بر تبرعی بودن است. در اجرت المثل تقاضای زوجه و قصد درونی زوجه باید احراز شود که آیا تبرعی بوده یا خیر و الان که فوت کرده می توان گفت تبرعی بوده است چون وقتی خودش مطالبه نکرده نشان از تبرعی بودن عمل وی دارد و ورثه نمی توانند مطالبه کنند.

نظر اقلیت:
در رویه سابق زوجه اول باید درخواست طلاق می داد سپس درخواست اجرت المثل می کرد. لیکن رویه فعلی در محاکم خانواده تهران این است که زوجه می تواند بدون دادخواست طلاق دادخواست اجرت المثل نماید و این حق به ورثه منتقل می گردد و می توانند علیه زوج اقامه دعوا نمایند.

مبحث:
قانون مدنی

منبع:
سامانه نشست های قضایی


مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM