نظریه مشورتی شماره 7/1400/541

نظریه مشورتی شماره 7/1400/541

مجموعه کامل نظریات مشورتی

نظریه مشورتی شماره 7/1400/541


شماره نظریه:
7/1400/541

شماره پرونده:
1400-84-541 ک

تاریخ نظریه:
1400/06/08

استعلام
با توجه به تعاریف ارائه شده از جنگلمرتع بیشه طبیعی اراضی جنگلی و. .. در ماده یک از قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع مصوب 1346 با اصلاحات بعدی با توجه به ماده 43 از قانون مرقوم که صرفا چرانیدن دام در مناطق قرق را ممنوع اعلام کردهاما مجازات قانونی تعیین نکرده است با توجه به این که عنصر قانونی ممنوعیت چرانیدن دام در جنگل ها و مراتع موضوع ماده 44 از قانون مرقوم صرفا مختص «بز» می باشد و مجازات مندرج در ماده 44 مکرر از قانون مرقوم اصلاحی 1348/1/20 در مورد چرانیدن دام در منابع ملی صرفا ضبط دام افرادی است که بدون داشتن پروانه مبادرت به چرای دام می کنند که این مجازات هم طبق نظریه شورای محترم نگهبان به شماره 8657 تاریخ 1366/6/14 غیر شرعی تشخیص داده شده است؛ با توجه به این که طبق ماده50 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع اصلاحی 1396/8/14 چرای دام در جنگل های سوخته و منابع ملی مخروبه و توده های جنگلی مذکور در تبصره 2 ماده 2 از قانون ملی شدن جنگل ها جرم انگاری شده است اما اکثر قریب به اتفاق جنگل ها واقع در استان گلستان خارج از تعریف جنگل سوخته و منابع طبیعی مخروبه و به توده های جنگلی محاط در زمین زراعی است؛ با توجه به این که در تبصره یک ماده 47 از قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت هر چند تعلیف دام در جنگل ها را مستلزم اخذ پروانه چرا دانسته است ولی مجازات قانونی برای عمل تعلیف غیر مجاز دام در جنگل تعیین نشده است با توجه به این که در تبصره 2 از ماده 47 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت صرفا چرای دام در مراتع بدون داشتن پروانه جرم انگاری شده است ولی در مورد تعلیف دام از نوع گاو وگوسفند در جنگل حکمی بیان نشده است 1- آیا تعلیف غیر مجاز دام از نوع گوسفند و گاو در جنگل( نه در جنگل های سوخته و مخروبه و جنگل های محصور در زمین های زراعی و نه در مراتع) وصف کیفری دارد؟ 2- آیا تعلیف غیر مجاز دام از نوعگوسفند و گاو در جنگل مشمول عنوان مجرمانه تخریب منابع طبیعی و ملی موضوع ماده 690 قانون تعزیرات می شود؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
هرچند به موجب تبصره یک ماده 47 (اصلاحی 1387) قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت «تعلیف دام در جنگل ها و مراتع و آبخیزها مستلزم اخذ پروانه چرا می باشد. ..» ولی ضمانت اجرای کیفری در خصوص این رفتار به استثنای موارد پیش بینی شده در مواد 50 و 44 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع که به ترتیب ناظر به «چرای غیر مجاز دام در جنگل های سوخته و منابع ملی که بی رویه بهره برداری و مخروبه شده» و نیز ناظر به «چرانیدن غیر مجاز بز در جنگل ها و مراتع» می باشد پیش بینی نشده است و طبق تبصره 2 ماده 47 قانون صدرالذکر نیز چرای دام بدون پروانه یا مازاد بر ظرفیت تعیین شده در پروانه در مراتع (اعم از مشجر و غیر مشجر) جرم محسوب می شود و اشاره به چرای غیر مجاز دام در جنگل ها نشده است و با توجه به تعریف اصطلاحات جنگل و مراتع طبق بندهای 6 و 7 ماده یک قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع نمی توان مقررات تبصره 2 ماده 47 را به چرای غیر مجاز دام در جنگل ها تسری داد و مرتکبان آن را تعقیب کیفری کرد. در نتیجه می توان گفت به جز موارد پیش بینی شده در مواد 44 و 50 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع چرای غیر مجاز دام در جنگل ها به طور صریح یا ضمنی جرم انگاری نشده است؛ البته چنانچه عمل مرتکب در فرض سوال موجب تخریب جنگل ها شود مطابق ماده 690 قانون مجازات اسلامی(تعزیرات) مصوب 1375 موضوع قابل تعقیب کیفری است.

منبع
اداره کل حقوقی قوه قضاییه

مواد مرتبط با این نظریه مشورتی

ماده 690 ـ هر کس به وسیله صحنه سازی از قبیل پی کنی دیوارکشی تغییر حد فاصل امحای مرز کرت بندی نهرکشی حفر چاه غرس اشجار و زارعت و امثال آن به تهیه آثار تصرف در اراضی مزروعی اعم از کشت شده یا در آیش زراعی جنگل ها و مراتع ملی شده کوهستان باغ ها قلمستان ها منابع آب چشمه سارها انهار طبیعی و پارک های ملی تاسیسات کشاورزی و دامداری و دامپروری و کشت و صنعت و اراضی موات و بایر و سایر اراضی و املاک متعلق به دولت یا شرکت های وابسته به دولت یا شهرداری ها یا اوقاف و همچنین اراضی و املاک و موقوفات و محبوسات و اثلاث باقیه که برای مصارف عام المنفعه اختصاص یافته یا اشخاص حقیقی یا حقوقی به منظور تصرف یا ذی حق معرفی کردن خود یا دیگری مبادرت نماید یا بدون اجازه سازمان حفاظت محیط زیست یا مراجع ذیصلاح دیگر مبادرت به عملیاتی نماید که موجب تخریب محیط زیست و منابع طبیعی گردد یا اقدام به هر گونه تجاوز و تصرف عدوانی یا ایجاد مزاحمت یا ممانعت از حق در موارد مذکور نماید به مجازات یک ماه تا یک سال حبس محکوم می شود. دادگاه موظف است حسب مورد رفع تصرف عدوانی یا رفع مزاحمت یا ممانعت از حق یا اعاده وضع به حال سابق نماید. تبصره 1 ـ رسیدگی به جرایم فوق الذکر خارج از نوبت به عمل می آید و مقام قضایی با تنظیم صورتمجلس دستور متوقف ماندن عملیات متجاوز را تا صدور حکم قطعی خواهد داد. تبصره 2 ـ در صورتی که تعداد متهمان سه نفر یا بیشتر باشد و قرائن قوی بر ارتکاب جرم موجود باشد قرار بازداشت صادر خواهد شد مدعی می تواند تقاضای خلع ید و قلع بنا و اشجار و رفع آثار تجاوز را بنماید.

مشاهده ماده 690 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی ـ تعزیرات

ماده 50 ـ به منظور احیاء جنگلهای سوخته و منابع ملی که بی رویه بهره برداری و مخروبه گردیده و همچنین توده های جنگلی مذکور در تبصره 2 ماده دوم قانون ملی شدن جنگلها سازمان جنگلبانی مکلف است با انتشار آگهی و نصب تابلو حدود آنها را تعیین و قرق اعلام کند و تا مدتی که سازمان جنگلبانی مقتضی بداند هر گونه دخل و تصرف ممنوع است. متخلف از جهت قطع اشجار طبق مقررات این قانون تعقیب و برای چرای دام به پرداخت غرامت برای هر راس دام در روز از یازده تا یکصد ریال و خسارت وارد به منابع ملی قرق شده محکوم خواهد شد. همچنین مباشر عمل مجرم محسوب است مگر این که سبب اقوی از مباشر باشد. تصویب نامه راجع به افزایش میزان جرائم مصوب 23/07/1382: جریمه ریالی چرای غیرمجاز در محدوده جنگلهای سوخته شده و یا توده های جنگلی مذکور در تبصره (2) ماده دوم قانون ملی شدن جنگلها که توسط سازمان جنگلها مراتع و آبخیزداری کشور قرق اعلام شده است برای هر واحد دامی معادل20 درصد (20%) ارزش متوسط آن در آن سال خواهد بود.

مشاهده ماده 50 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع

ماده 44 ـ چرانیدن بز در جنگلها و مراتع و مناطقی که از طرف سازمان جنگلبانی تعیین و آگهی شده است ممنوع و متخلف به پرداخت غرامت از ده تا یکصد ریال برای هر راس بز محکوم می شود. تصویب نامه راجع به افزایش میزان جرائم مصوب 23/07/1382: جریمه ریالی چرانیدن بز در جنگلها و مراتع و مناطقی که از طرف سازمان جنگلها مراتع و آبخیزداری کشور تعیین و آگهی شده است سیصد و بیست هزار (320000) ریال برای هر راس بز.

مشاهده ماده 44 قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع

ماده 47 ـ متن زیر به عنوان بند (5) به ماده (84) قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1373.12.28 الحاق می گردد : 5 ـ در راستای ایجاد تعادل دام در مرتع به وزارت جهاد کشاورزی و دستگاههای تابعه اجازه داده می شود از محل صدور و یا تجدید سالانه پروانه چرای دام در مراتع مبلغی را معادل یک در هزار ارزش متوسط هر واحد دامی دریافت و به حساب درآمد عمومی ( نزد خزانه داری کل) واریز نماید. تبصره1ـ تعلیف دام در جنگلها مراتع و آبخیزها مستلزم اخذ پروانه چرا می باشد و پروانه های صادره در صورتی دارای اعتبار است که صاحب پروانه به شغل دامداری مشغول بوده و امتیاز پروانه چرای دریافتی را بدون اخذ مجوز قانونی به غیر واگذار نکرده باشد. مرجع اعطاء مجوز ابطال و انتقال پروانه چرا سازمان جنگلها مراتع و آبخیزداری و ادارات تابعه در استانهای کشور می باشد. (اصلاحی 14/12/1387) آئین نامه اجرائی این قانون ظرف شش ماه پس از تصویب با پیشنهاد وزارت جهادکشاورزی به تصویب هیات وزیران خواهد رسید. تبصره 2 ـ چرای دام در مراتع بدون پروانه چرا و یا مازاد بر ظرفیت تعیین شده در پروانه جرم محسوب می شود و مستلزم پرداخت معادل بیست درصد(20%) ارزش متوسط واحد دامی در سال خواهد بود که پس از وصول باید به حساب درآمد عمومی ( نزد خزانه داری کل) واریز شود.

مشاهده ماده 47 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت

ماده 690 ـ کاهش بینایی درصورتی که مقدار آن قابل تشخیص باشد به همان نسبت دیه دارد و چنانچه قابل تشخیص نباشد موجب ارش است.

مشاهده ماده 690 قانون مجازات اسلامی

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM