نظریه مشورتی شماره 2252/96/7

نظریه مشورتی شماره 2252/96/7

مجموعه کامل نظریات مشورتی

نظریه مشورتی شماره 2252/96/7


شماره نظریه:
2252/96/7

شماره پرونده:
1688-54-96

تاریخ نظریه:
1396/09/22

استعلام
با توجه به تصویب قانون الحاق یک ماده به قانون مبارزه با مواد مخدر در مهرماه سال جاری و لازم الاجرا شدن آن و نظر به ابهامات موجود در عبارت های به کار رفته در متن ماده واحده مزبور سوالاتی به شرح ذیل اعلام می گردد لیکن با توجه به شمول قانون موصوف به تعداد قابل توجهی از متهمین و محکومینی که پرونده های آنها در مرحله ی صدور رای تجدیدنظر یا فرجام خواهی و یا اجرای حکم می باشد تسریع در تصمیم گیری ضرورت دارد لذا تقاضا دارم در ارسال پاسخ تسریع فرمایید. 1-منظور از عبارت سایر جرایم موضوع ماده ی 8 که در بند ت ماده 45 قانون مزبور آمده چیست؟ توضیح: در بند مزبور جرمی یا جرایمی از مصادیق ماده 8 ذکر نشده تا باقی مانده آنها مشمول سایر جرایم شود بنابراین مشخص نیست بیش از 2 کیلوگرم و بیش از 3 کیلوگرم مشمول چه جرایمی از ماده ی 8 خواهد شد. 2-در انتهای بند ت ماده 45 آمده. .. اجرای این بند نسبت به مرتکبان متهمان و مجرمان قبل از لازم الاجرا شدن این ماده منوط به داشتن یکی از شرایط بندهای الف و ب یا پ نیز می باشد. اولا: منظور از کلمه مرتکبان و مجرمان که قبل و بعد از کلمه متهمان آمده چیست و آیا شامل محکومان هم می شود؟ ثانیا: با عنایت به وجود ماده 10 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 این عبارت چه جایگاهی دارد؟ توضیح: به نظر می رسد با توجه به استثنا بر قاعده عطف به ما سبق نشدن قوانین جزایی که در ماده 10 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 بدان اشاره شده نیاز به ذکر عبارت فوق الذکر نبوده است از طرفی با توجه به متن ماده که احراز یکی از شرایط چهارگانه مندرج در بندهای الف ب پ و ت را برای اینکه مرتکب مفسد فی الارض محسوب و به اعدام محکوم شود کافی دانسته و از طرفی با توجه به ترتیب بندهای چهارگانه به نظر می رسد با احراز هر یک از بندهای الف ب و پ فارغ از میزان مواد مذکور در بند ت مرتکب مستحق کیفر اعدام خواهد بود و نوبت به اعمال بند ت نخواهد رسید بنابراین اینکه قانونگذار اجرای بند ت آخرین بند را منوط به داشتن یکی از شرایط بندهای دیگر بندهای مقدم نموده است امری عبث و بیهوده به نظر می رسد چرا که یکی از آن شرایط احراز می شد موجبی برای اعمال بند ت وجود نداشت و زمانی قاضی سراع بند ت و اعمال آن می رود که هیچ کدام از شرایط سه گانه مندرج در بند الف ب و پ وجود نداشته باشد. 3-منظور از سایر نهادهای ارفاقی مذکور درتبصره ماده 45 چیست؟ 4-دیل تبصره ماده 45 در خصوص استفاده از آزادی مشروط قید بیش از حداقل مجازات را برای اعمال آزادی مشروط آورده است در صدر تبصره نیز قید حکم به حداقل مجازات قانونی آمده است آیا از این تبصره منع از تخفیف مجازات به کمتر از حداقل برداشت می شود یا یخر؟ 5-آیا از ذیل تبصره ماده 45 ممنوعیت آزادی مشروط برداشت می شود؟ 6-آیا با توجه به تبصره ماده 45 استثنانات تعلیق مجازات مندرج در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به قوت خود باقی است؟ 7-آیا منظور از سلاح سرد مذکور در ذیل بند الف ماده 45 سلاح های سرد مذکور در قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات است یا مطلق سلاح های سرد را شامل می شود.

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
1- قانونگذار در ماده 4 قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر اصلاحی 1389 ارتکاب 8 رفتار نسبت به مواد مخدر یا روان گردان های صنعتی غیر دارویی مذکور در این ماده را جرم انگاری کرده است و در ماده 8 این قانون ارتکاب 12 رفتار نسبت به مواد مخدر یا روان گردان های صنعتی غیر دارویی را جرم انگاری کرده است که 8 رفتار مذکور در ماده 4 در ماده 8 نیز جرم انگاری شده است ولی 4 رفتار دیگر مذکور در ماده 8 که در این ماده جرم انگاری شده است در ماده 4 ذکر نشده است اما نوع مواد مخدر و روان گردان های صنعتی غیردارویی مذکور در این دو ماده با هم متفاوت است بنابراین مقصود از عبارت "مواد موضوع ماده 8 این قانون مشروط به این که بیش از 2 کیلو گرم باشد" مذکور در بند ت ماده واحده الحاقی یک ماده به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 12/7/1396 به قرینه عبارت های قبل و بعد از آن رفتارهای مجرمانه مشترک با ماده 4 یاد شده یعنی وارد صادر ارسال تولید ساخت و توزیع کردن و فروش یا در معرض فروش قرار دادن مواد مخدر و روان گردان های صنعتی غیردارویی مذکور در این ماده (ماده 8) است و مقصود از عبارت "درخصوص سایر جرایم موضوع ماده 8 درصورتی که بیش از 3 کیلو گرم باشد" رفتارهای غیر مشترک با ماده 4 یعنی خرید نگهداری مخفی و حمل کردن مواد مخدر و روان گردان های صنعتی غیردارویی مذکور در این ماده (ماده8) است. 2- اولا:مقصود از کلمه ی "مجرمان" مذکور در بند (ت) ماده واحده الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 12/7/1396 همان "محکومان" است و به کار بردن کلمه ی "مرتکبان" در بند (ت) یاد شده در کنار دو اصطلاح "متهمان" و "مجرمان" نشان می دهد که شامل کسانی است که قبل از لازم الاجرا شدن این قانون مرتکب جرم شده اند و هنوز تحت تعقیب قرار نگرفته اند. ثانیا: قانون الحاق یک ماده به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 12/7/1396 نیز علی الاصول برای جرایم ارتکابی زمان پس از لازم الاجرا شدن آن وضع شده است اما چون مبتنی بر تخفیف است نسبت به مرتکبان قبل از آن هم باید اجرا شود. با این حال قانون گذار در ذیل بند (ت) این ماده واحده ارفاق بیشتری نسبت به مرتکبان متهمان و مجرمان قبل از لازم الاجرا شدن این قانون مقرر کرده است که این ارفاق شامل مرتکبان بعد از لازم الاجرا شدن این قانون نمی شود. ضمنا احراز شرایط مذکور در بندهای ماده واحده مزبور بر اساس ترتیب ذکر این بندها نیست و اصولا ترتیب ذکر این بندها هیچ گونه موضوعیتی ندارد. 3- مقنن در ماده واحده الحاقی یک ماده به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 12/7/1396 اصطلاح "نهادهای ارفاقی" را بکار برده و تعریفی از آن ارایه نداده است ولی با توجه به دو مصداقی که ذکر کرده است به نظر می رسد شامل هر نوع ارفاقی است که اولا پس از صدور حکم (تعیین مجازات) به محکوم علیه اعطا شود. ثانیا مرجع قضایی به موجب قانون مکلف به اعطای آن نباشد (اختیاری باشد). 4- تخفیف مجازات که برابر مقررات مربوط و در هنگام صدور حکم (تعیین مجازات) داده می شود فاقد منع قانونی است. 5- با توجه به اصل حتمیت اجرای مجازات حبس که در تبصره ماده واحده الحاقی مورد بحث مدنظر مقنن بوده است و نیز سایر عبارات به کار رفته در این تبصره ممنوعیت اعمال نظام آزادی مشروط شامل قسمت اخیر تبصره مزبور نیز می شود و در ذیل تبصره صرفا تعلیق اجرای بخشی از مجازات حبس بعد از تحمل حداقل مجازات حبس مجاز دانسته شده است. 6- صرف نظر از آن که مقنن "قاچاق عمده مواد مخدر یا روان گردان" مذکور در بند ت ماده 47 قانون مجازات اسلامی 1392 را تعریف نکرده است و در نتیجه تشخیص مصداق آن حسب مورد بر عهده مرجع قضایی است هرگاه از نظر مرجع قضایی عمل مرتکب "قاچاق عمده مواد مخدر یا روان گردان" تلقی و مجازات قانونی آن حبس بیش از 5 سال باشد درصورت صدور حکم به مجازات حبس بیش از حداقل مجازات قانونی تعلیق مذکور در ذیل تبصره ماده واحده الحاق یک ماده به قانون مبارزه با مواد مخدر مصوب 12/7/1396 بلامانع است بنابراین بند ت ماده 47 قانون صدرالذکر درحدودی که معارض ذیل تبصره ماده واحده اخیرالذکر است منسوخ است. 7- مقصود از «سلاح سرد» مذکور در ذیل بند الف ماده واحده مورد بحث «سلاح سرد غیر جنگی» است.

منبع
اداره کل حقوقی قوه قضاییه

مواد مرتبط با این نظریه مشورتی

ماده 10 ـ در مقررات و نظامات دولتی مجازات و اقدام تامینی و تربیتی باید به موجب قانونی باشد که قبل از وقوع جرم مقرر شده است و مرتکب هیچ رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل را نمیتوان به موجب قانون موخر به مجازات یا اقدامات تامینی و تربیتی محکوم کرد لکن چنانچه پس از وقوع جرم قانونی مبنی بر تخفیف یا عدم اجرای مجازات یا اقدام تامینی و تربیتی یا از جهاتی مساعدتر به حال مرتکب وضع شود نسبت به جرایم سابق بر وضع آن قانون تا صدور حکم قطعی موثر است. هرگاه به موجب قانون سابق حکم قطعی لازم الاجراء صادرشده باشد به ترتیب زیر عمل می شود: الف ـ اگر رفتاری که در گذشته جرم بوده است به موجب قانون لاحق جرم شناخته نشود حکم قطعی اجراء نمی شود و اگر در جریان اجراء باشد اجرای آن موقوف می شود. در این موارد و همچنین در موردی که حکم قبلا اجراء شده است هیچ گونه اثر کیفری بر آن مترتب نیست. ب ـ اگر مجازات جرمی به موجب قانون لاحق تخفیف یابد قاضی اجرای احکام موظف است قبل از شروع به اجراء یا در حین اجراء از دادگاه صادرکننده حکم قطعی اصلاح آن را طبق قانون جدید تقاضا کند. محکوم نیز می تواند از دادگاه صادرکننده حکم تخفیف مجازات را تقاضا نماید. دادگاه صادرکننده حکم با لحاظ قانون لاحق مجازات قبلی را تخفیف میدهد. مقررات این بند در مورد اقدام تامینی و تربیتی که در مورد اطفال بزهکار اجراء می شود نیز جاری است. در این صورت ولی یا سرپرست وی نیز می تواند تخفیف اقدام تامینی و تربیتی را تقاضا نماید. تبصره ـ مقررات فوق در مورد قوانینی که برای مدت معین و یا موارد خاص وضع شده است مگر به تصریح قانون لاحق اعمال نمی شود.

مشاهده ماده 10 قانون مجازات اسلامی

ماده 47 ـ صدور حکم و اجرای مجازات در مورد جرایم زیر و شروع به آنها قابل تعویق و تعلیق نیست: الف ـ جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور خرابکاری در تاسیسات آب برق گاز نفت و مخابرات ب ـ جرایم سازمان یافته سرقت مسلحانه یا مقرون به آزار آدم ربایی و اسیدپاشی پ ـ قدرت نمایی و ایجاد مزاحمت با چاقو یا هر نوع اسلحه دیگر جرایم علیه عفت عمومی تشکیل یا اداره مراکز فساد و فحشا ت ـ قاچاق عمده مواد مخدر یا روانگردان مشروبات الکلی و سلاح و مهمات و قاچاق انسان ث ـ تعزیر بدل از قصاص نفس معاونت در قتل عمدی و محاربه و افساد فی الارض ج ـ جرایم اقتصادی با موضوع جرم بیش از یکصد میلیون (100.000.000) ریال

مشاهده ماده 47 قانون مجازات اسلامی

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM