نشست قضایی شماره

نشست قضایی شماره

مجموعه کامل نشست های قضایی

نشست قضایی شماره


کد نشست:

تاریخ برگزاری:
1381/08/15

برگزار شده توسط:
استان هرمزگان/ شهر بندر عباس

موضوع:
نگه داشتن عده همسر غایب مفقودالاثر بدون تقاضای طلاق

پرسش:
آیا حکم موت فرضی بر نکاح نیز قابل تسری است؟ با این توضیح که اگر همسر غایب مفقودالاثر تقاضای طلاق نکرده باشد آیا می تواند یا ملزم است به استناد همین حکم عده نگاه داشته پس از انقضای آن ازدواج کند یا اثر حکم موت فرضی فقط در امور مالی است و موجب انحلال نکاح نمی شود؟

نظر هیئت عالی:
نظر به این که برابر مقررات مواد 1011 لغایت 1030 قانون مدنی و مواد 126 لغایت 161 قانون امور حسبی به منظور صدور حکم موت فرضی غایب مفقود الاثر شرایط و ترتیبات ویژه¬یی در نظر گرفته شده است که اهم آن شرایط احراز غیبت ممتد و طولانی غایب مفقود الاثر می باشد که چنین شخصی عادتا زنده فرض نمی شود و مستفاد از مواد 1019 1020 1023 و 1154 قانون مدنی و ماده 161 قانون امور حسبی وضعیت حقوقی غایب مفقودالاثر بعد از صدور حکم موت فرضی مشابه وضعیت حقوقی شخصی است که به فوت حقیقی از دنیا رفته است. بنابراین همچنان که اموال و دارایی او بین ورثه تقسیم می شود زوجیت وی نیز در حکم زن شوهر مرده محسوب می شود و برابر مفاد ماده 1154 قانون مدنی باید عده وفات نگاه دارد و بعد از انقضای عده وفات و عدم پیدایش زوج غایب زن می تواند شوهر اختیار کند و در صورت اختیار شوهر بعد از انقضای عده وفات و محقق شدن حیات شوهر غایب نکاح دوم به قوت خود باقی است زیرا حکم موت فرضی دارای تمام آثار قانونی بوده و نکاح دوم زوجه در زمان انعقاد صحیح و قانونی بوده است. لکن در صورتی که بعد از صدور حکم موت فرضی و انقضای مدت عده وفات و قبل از ازدواج زوجه زنده بودن غایب محقق شود برابر مقررات ماده 161 قانون امور حسبی حکم موت فرضی الغا می شود و کشف می گردد که زوجیت منحل نشده و زوجه در علقه نکاح زوج است و نمی تواند شوهر دیگری اختیار کند.

نظر اکثریت:
هنگامی که حکم موت فرضی صادر می شود اموال غایب را به تصرف قطعی ورثه می دهند و سهم الارث زن را به او می پردازند اما دلیل کافی برای قطع زوجیت وجود ندارد و قانون موضوعه در این خصوص ساکت است. موت فرضی به تصریح قانونگذار می تواند در امور مالی موثر باشد و از موجبات تحقق ارث است و تسری اثر موت فرضی بر زوجیت محتاج دلیل و نص صریح است و چنین نصی وجود ندارد. قطع رابطه زوجیت نیازمند یک سبب قانونی است و این اسباب به طور صریح و حصری از طرف مقنن احصا شده اند (موت طبیعی و طلاق) و موت فرضی جزو این اسباب نمی باشد و در ماده 1156 قانون مدنی نیز انحلال زوجیت غایب مفقودالاثر با حکم دادگاه سبب قانونی طلاق معرفی شده و به صرف موت فرضی منحل نشده ضمن این که فتوای حضرت امام در تحریرالوسیله در جلد دوم کتاب طلاق موید همین معناست.

نظر اقلیت:
با توجه به طی تشریفات و سپری شدن زمان طولانی برای صدور حکم موت فرضی و صدر ماده 1020 که اعلام نموده عاده شخص غایب زنده فرض نمی شود چنان چه همسر غایب قبل از صدور حکم موت فرضی خواستار جدایی باشد باید طبق ماده 1029 شرایط لازم را داشته باشد در غیر این صورت با صدور حکم موت فرضی که تماما دارای آثار فوت حقیقی است نکاح منحل و همسر وی موظف به نگهداری عده وفات است خاصه آن که با صدور حکم موت فرضی و تقسیم اموال غایب بین ورثه همسر غایب بدون نفقه خواهد ماند.

مبحث:
قانون مدنی

منبع:
سامانه نشست های قضایی


مواد مرتبط با این نشست قضایی

ماده 1019 - حکم موت فرضی غایب در موردی صادر می شود که از تاریخ آخرین خبری که از حیات او رسیده است مدتی گذشته باشد که عادتا چنین شخصی زنده نمی ماند.

مشاهده ماده 1019 قانون مدنی

ماده 1020 - موارد ذیل از جمله مواردی محسوب است که عادتا شخص غایب زنده فرض نمی شود: 1 - وقتی که ده سال تمام از تاریخ آخرین خبری که از حیات غایب رسیده است گذشته و در انقضای مدت مزبور سن غایب از هفتاد و پنج سال گذشته باشد؛ 2 - وقتی که یک نفر به عنوانی از عناوین جزء قشون مسلح بوده و در زمان جنگ مفقود و سه سال تمام از تاریخ انعقاد صلح بگذرد بدون این که خبری از او برسد هر گاه جنگ منتهی به انعقاد صلح نشده باشد مدت مزبور پنج سال از تاریخ ختم جنگ محسوب می شود؛ 3 - وقتی که یک نفر حین سفر بحری در کشتی بوده که آن کشتی در آن مسافرت تلف شده است سه سال تمام از تاریخ تلف شدن کشتی گذشته باشد بدون این که از آن مسافر خبری برسد.

مشاهده ماده 1020 قانون مدنی

ماده 1023 - در مورد مواد 1020 و 1021 و 1022 محکمه وقتی می تواند حکم موت فرضی غایب را صادر نماید که در یکی از جراید محل و یکی از روزنامه های کثیرالانتشار تهران اعلانی در سه دفعه ی متوالی هر کدام به فاصله یک ماه منتشر کرده و اشخاصی را که ممکن است از غایب خبری داشته باشند دعوت نماید که اگر خبر دارند به اطلاع محکمه برسانند. هر گاه یک سال از تاریخ اولین اعلان بگذرد و حیات غایب ثابت نشود حکم موت فرضی او داده می شود.

مشاهده ماده 1023 قانون مدنی

ماده 1154 - عده ی وفات چه در دائم و چه در منقطع در هر حال چهار ماه و ده روز است مگر این که زن حامل باشد که در این صورت عده ی وفات تا موقع وضع حمل است مشروط بر این که فاصله ی بین فوت شوهر و وضع حمل از چهار ماه و ده روز بیشتر باشد والا مدت عده همان چهار ماه و ده روز خواهد بود.

مشاهده ماده 1154 قانون مدنی

ماده 1156 - زنی که شوهر او غایب مفقودالاثر بوده و حاکم او را طلاق داده باشد باید از تاریخ طلاق عده ی وفات نگاه دارد.

مشاهده ماده 1156 قانون مدنی

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM