رای قضایی شماره 9309970906801096

رای قضایی شماره 9309970906801096

مجموعه کامل آرای قوه قضاییه

رای قضایی شماره 9309970906801096


شماره دادنامه قطعی:
9309970906801096

تاریخ دادنامه قطعی:
1393/11/01

گروه رای:
حقوقی

نوع مرجع:
شعبه دیوان عالی کشور

عنوان رای:
درخواست فسخ نکاح به دلیل ازدواج سابق زوجه

پیام رای:
هر چند پنهان کردن ازدواج قبلی زوجه از موارد تدلیس در نکاح نیست اما در صورتی که زوجه در اثر ازدواج قبلی مدخوله شده و کتمان کرده باشد با توجه به این که باکره بودن عرفا از شروط تصریح شده در عقد محسوب می شود نکاح قابلیت فسخ را دارد.

رای خلاصه جریان پرونده
در تاریخ 1392/12/20 آقای س.ع. به وکالت از طرف آقای م.م. به طرفیت خانم ن.د. دادخواستی به خواسته فسخ نکاح تقدیم و توضیح داده که موکل طبق سند ازدواج پیوست با خوانده ازدواج نموده و هم اکنون متوجه شده که خوانده یک بار قبلا ازدواج نموده و طلاق گرفته است و اقدام به اخذ شناسنامه جدیدی نموده و این موضوع را از همسرش مخفی نموده لذا با استناد به ماده 1128 قانون مدنی تقاضای صدور حکم فسخ نکاح را دارم. دادخواست مطروحه در شعبه 277 دادگاه خانواده تهران ثبت و مورد رسیدگی قرار می گیرد. خانم خ.الف. وکیل پایه یک و مشاور حقوقی با تقدیم وکالت نامه از جانب زوجه اعلام وکالت نموده است. در جلسه دادرسی مورخ 1393/2/1 که با حضور وکلای طرفین تشکیل گردیده وکیل خواهان اظهار داشت: «موکل در تاریخ 1390/7/17 با خوانده ازدواج دایم نموده و به دلیل اختلاف و عدم سازگاری خوانده و عدم تمکین وی موکل اقدام به طرح دعوی تمکین علیه خوانده می نماید که در همین راستا متوجه جدید بودن سریال شناسنامه خوانده می گردد که پس از پیگیری از اداره ثبت احوال تهران متوجه می گردد که نامبرده قبلا ازدواج نموده و طلاق گرفته است و به دلیل اینکه اراده موکل در جهت ازدواج با خوانده عدم سابقه ازدواج یا طلاق بوده بلافاصله اقدام به فسخ نکاح می نماید. لذا مستندا به ماده 1128 قانون مدنی صدور حکم بر فسخ نکاح فی مابین موکل و خوانده مورد استدعاست.» وکیل خوانده اظهار داشت: «موکل در روز خواستگاری هم به ایشان و هم به خانواده خواهان اعلام داشته که قبلا عقد کرده و طلاق گرفته و حتی مهلت یک هفته ای به خانواده زوج داده تا تصمیم خود را بگیرند که زوج و خانواده اش اعلام داشتند که مشکلی ندارد که در این رابطه شهودی داشته که حاضرند در محضر دادگاه شهادت دهند. ثانیا: با توجه به اینکه فسخ از موارد فوری می باشد این ادعای خواهان کذب محض می باشد که برای طرح دعوی تمکین متوجه این مورد شده اند. چرا که اولا: برای دختر باکره نمی توان دادخواست تمکین را مطرح کرد. ثانیا: با توجه به دادخواست زوجه که توسط اینجانب در شعبه 202 مطرح گردیده مبنی بر مطالبه نفقه و مطالبه مهریه خواهان برای اینکه بخواهد حق وحقوق مسلم موکله را پایمال کند اقدام به چنین کاری کرده است و ادعا می کند که تازه متوجه شده که زوجه به ایشان نگفته که ازدواج قبلی داشته است. لذا صدور حکم به رد دعوی خواهان مورد استدعاست.» سپس دادگاه با توجه به اظهارات وکلای طرفین قرار استماع شهادت شهود حاضر در مجلس خواستگاری یا انجام عقد را صادر نموده و مقرر داشته که سابقه ازدواج خوانده از اداره ثبت احوال استعلام شود. در پاسخ واصله از اداره ثبت احوال منطقه شرق تهران به شرح برگ 14 پرونده نام همسر اول زوجه آقای ج.ص. و تاریخ ازدواج 1382/1/7 و تاریخ طلاق 1382/11/29 و همسر دوم نامبرده آقای م.م. و تاریخ ثبت ازدواج 1390/7/17 اعلام شده است. در جلسه دادرسی مورخ 93/2/14 که با حضور زوجین و وکلای آنان تشکیل گردیده زوجه مادر و پدر خود را به عنوان شاهد معرفی نموده که شهود تعرفه شده به اتفاق اظهار داشتند که: «خواهان و مادر و خواهرش بودند که گفتیم دختر ما عقد قبلی داشته و چون داماد مناسب نبود متارکه کردند. خودش و مادرش گفتند اشکالی ندارد. ما گفتیم بروید یک هفته فکرهایتان را بکنید. گفتند اشکالی ندارد و نیازی نیست.» زوج خواهان مادر و خاله و خواهر خود را به عنوان شاهد معرفی نموده مادر خواهان اظهار داشت: «اصلا صحبت از عقد قبلی دختر (خوانده) نبوده فقط چند بار مادرخوانده گفت برای دخترم قبلا شیرینی خوردند. اگر می گفت که عقد قبلی داشته است از او می پرسیدیم که چی شده که جدا شدند.» خاله خواهان اظهار داشت: «اولین بار خودم در شمال از مادر زوجه سوال کردم دخترت شوهر کرده؟ گفت نه و در مراسم خواستگاری هم صحبتی از عقد قبلی نشده است.» خواهر خواهان گفته است: «به کلام الله قسم می خورم که خانواده خانم نگفتند عقد قبلی داشته است. گفتند مدت دو هفته شیرینی خورده بودند و هیچ اسمی از عقد قبلی برده نشده.» آقای ر.ر. که ظاهرا به عنوان گواه از طرف زوجه معرفی گردیده و خود را داماد خانواده ایشان معرفی نموده اظهار داشت: «در مراسم خواستگاری صحبتی از ازدواج قبل خانم د. نشد ولی بعدا خانم د. و مادرش گفتند که ما به آقای م. گفتیم که ایشان قبلا نامزد کرده است و این مطلب را کاملا تایید می نمایم.» سپس دادگاه اظهارات وکلای طرفین را که تکرار همان مطالب مطروحه در جلسه قبلی بوده استماع و در صورت مجلس منعکس نموده و سرانجام با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره 217 - 1393/2/15 پس از ذکر مقدمه ای از چگونگی اقامه دعوی و مدافعات وکیل خوانده با توجه به اظهارات شهود طرفین ازجمله اظهارات والدین زوجه مبنی بر اینکه ضمن اعلام مراتب ازدواج قبلی دخترشان به زوج و خانواده اش درخواست کردند که مدت یک هفته در این خصوص فکر کنید و اظهارات خاله زوج و مادرش مبنی بر اینکه خانواده زوجه نزدشان عنوان کردند که دخترشان را قبلا برای کس دیگر شیرینی خوردند که از نظر دادگاه و مطابق عرف متداول به معنای خواستگاری قبلی برای دختر است که منجر به اجابت از سوی زوجه شده است می باشد و با توجه به اظهارات وکیل زوجه مبنی بر اینکه پس از آنکه زوجه مهریه اش را از طریق دادگاه مطالبه کرده زوج دعوی فسخ نکاح را مطرح نموده است که همگی دلالت بر اطلاع زوج از ازدواج قبلی زوجه قبل از عقد دارد. بنابراین دعوی خواهان را غیرثابت تشخیص حکم به رد دعوی مطروحه صادر نموده است. پس از ابلاغ رای صادره وکیل زوج نسبت به آن تجدیدنظرخواهی نموده که پس از طی تشریفات قانونی شعبه یازدهم دادگاه تجدیدنظر استان تهران به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره 694 - 93 مورخ 1393/4/25 اعتراض تجدیدنظرخواه را غیرموجه و دادنامه تجدیدنظرخواسته را مطابق دلایل موجود در پرونده و موازین قانونی تشخیص و ضمن رد اعتراض مطروحه دادنامه معترض عنه را تایید نموده است. دادنامه اخیرالذکر در تاریخ 1393/5/27 به وکیل زوج ابلاغ شد و نامبرده در تاریخ 1393/6/16 با تقدیم دادخواست و لایحه فرجامی نسبت به آن فرجام خواهی نموده که نسخه ثانی دادخواست و ضمایم آن به زوجه ابلاغ شد ولی لایحه جوابیه ای از ایشان در پرونده مشهود نیست. پرونده پس از وصول به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. لایحه فرجامی به هنگام شور قرایت می گردد.
هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرایت گزارش آقای عباسیان عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد:

رای شعبه دیوان عالی کشور
با توجه به جامع اوراق پرونده دادنامه فرجام خواسته به شماره 694 - 93 مورخ 1393/4/25 شعبه یازدهم دادگاه تجدیدنظر استان تهران به علت نقص تحقیقات و رسیدگی واجد ایراد قانونی بوده و درخور نقض است. زیرا زوج فرجام خواه به جهت اینکه زوجه فرجام خوانده دارای سابقه ازدواج دایم با فرد دیگری بوده که این امر را به هنگام ازدواج خود با ایشان از وی مکتوم داشته لذا فسخ نکاح فیمابین را به لحاظ تدلیس در ازدواج درخواست نموده و اگرچه صرف ازدواج سابق زوجه فرجام خوانده درصورتی که باکره و غیرمدخوله باقی مانده باشد ولو اینکه این موضوع را به فرجام خواه اعلام نکرده باشد عرفا تدلیس در امر ازدواج محسوب نبوده و از موجبات فسخ نکاح نخواهد بود؛ ولی چون حسب پاسخ استعلام واصله از اداره ثبت احوال ثابت و مدلل است که زوجه فرجام خوانده قبل از اینکه با فرجام خواه ازدواج نماید با شخص دیگری ازدواج دایم نموده و از تاریخ 1382/1/7 لغایت 1382/11/29 در زوجیت این شخص قرار داشته و بعد از وقوع طلاق و متارکه با ایشان مجددا در تاریخ 1390/7/17 با فرجام خواه ازدواج دایم نموده و در سند ازدواج فیمابین هم که رونوشت آن پیوست پرونده بوده خود را دوشیزه یعنی باکره غیرمدخوله معرفی کرده است و از طرفی هم وصف بکارت و غیرمدخوله بودن زوجه به هنگام ازدواج وی با فرجام خواه عرفا وصف مقصود زوج فرجام خواه محسوب بوده که علیرغم عدم تصریح آن در سند ازدواج عرفا عقد نکاح بر مبنای آن واقع شده است و محتویات پرونده و اظهارات وکلای طرفین معلوم نمی دارد که زوجین متداعیین زندگی مشترک خود را آغاز نموده اند یا خیر و به طور کلی آیا مواقعه و نزدیکی بین آنان انجام شده است یا خیر و در صورت عدم آغاز زندگی مشترک آیا زوجه فرجام خوانده در حال حاضر باکره و غیرمدخوله می باشد یا خیر و روشن شدن موارد مذکور در مقررات دعوی مطروحه موثر بوده از این رو ضرورت قانونی داشته که دادگاه محترم از زوجین جهت ادای توضیح دعوت و در جلسه دادرسی در خصوص موارد فوق الذکر از آنان اخذ توضیح به عمل آورده و عندالاقتضا زوجه را جهت معاینه پزشکی به منظور احراز باکره و غیرمدخوله بودن ایشان به پزشکی قانونی معرفی و نظریه پزشکی قانونی را در خصوص مورد اخذ و پس از انجام مراتب بر اساس نتیجه محصله نسبت به صدور رای مقتضی اقدام نماید. بنابراین دادنامه فرجام خواسته در وضعیت موجود به لحاظ محرز نبودن بکارت یا عدم بکارت زوجه فرجام خواه در زمان عقد نکاح منعقده فیمابین زوجین قابلیت ابرام را نداشته و مستندا به بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض آن پرونده به دادگاه محترم صادرکننده رای منقوض جهت رسیدگی مجدد ارجاع می گردد تا پس از تکمیل تحقیقات و رسیدگی در مواد فوق الذکر نسبت به صدور رای شایسته اقدام نماید.
رییس و مستشار شعبه 8 دیوان عالی کشور
عباسیان – کریمپور نطنزی

قاضی:
حسن عباسیان , کریمپور نطنزی

منبع
سامانه ملی آرای قضایی

مواد مرتبط با این رای

ماده 1128 - هر گاه در یکی از طرفین صفت خاصی شرط شده و بعد از عقد معلوم شود که طرف مذکور فاقد وصف مقصود بوده برای طرف مقابل حق فسخ خواهد بود خواه وصف مذکور در عقد تصریح شده یا عقد متبانیا بر آن واقع شده باشد.

مشاهده ماده 1128 قانون مدنی

ماده 401 - پس از نقض رای دادگاه در دیوان عالی کشور رسیدگی مجدد به دادگاهی که به شرح زیر تعیین می گردد ارجاع می شود و دادگاه مرجوع الیه مکلف به رسیدگی می باشد: الف - اگر رای منقوض به صورت قرار بوده و یا حکمی باشد که به علت نقص تحقیقات نقض شده است رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده آن ارجاع می شود. ب - اگر رای به علت عدم صلاحیت دادگاه نقض شده باشد به دادگاهی که دیوان عالی کشور صالح بداند ارجاع می گردد. ج - در سایر موارد نقض پرونده به شعبه دیگر از همان حوزه دادگاه که رای منقوض را صادر نموده ارجاع می شود و اگر آن حوزه بیش از یک شعبه دادگاه نداشته باشد به نزدیکترین دادگاه حوزه دیگر ارجاع می شود.

مشاهده ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM