نظریه مشورتی شماره 7/98/1994

نظریه مشورتی شماره 7/98/1994

مجموعه کامل نظریات مشورتی

نظریه مشورتی شماره 7/98/1994


شماره نظریه:
7/98/1994

شماره پرونده:
98-186/2-1994ک

تاریخ نظریه:
1399/03/10

استعلام
شخصی با تهیه مقدمات و وسایل ارتکاب جرم مرتکب قتل چهار نفر با سلاح گرم شده است. پزشکی قانونی اعلام کرده مرتکب قبل و بعد از ارتکاب جرم و در حال حاضر سالم است لکن در حین ارتکاب جرم فاقد قوه تمیز بوده است. مرتکب پس از ارتکاب جرم صحنه جرم را در محل حادثه بازسازی و تشریح و اقرار به ارتکاب جرم کرده است. حال با فرض اثبات جنون حین ارتکاب جرم و اقرار به آن آیا در خصوص اتهام انتسابی برابر ماده 202 قانون آیین دادرسی کیفری باید قرار موقوفی تعقیب صادر و پرونده در اجرای ماده 85 قانون مذکور جهت صدور رای به پرداخت دیه توسط مرتکب به دادگاه ارسال شود یا این که با توجه به اقرار وی به قتل و این که مسوولیت پرداخت دیه به عهده وی است قتل خطای محض محسوب می شود و پرونده باید با صدور قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست تحت عنوان قتل خطای محض به دادگاه ارسال شود.

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
در فرض سوال چنانچه جنون مرتکب «حین ارتکاب جرم» اثبات شود دادسرا به صراحت ماده 202 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 قرار موقوفی تعقیب صادر می کند؛ لیکن وفق مقررات تبصره ماده مذکور چنانچه جرایم ارتکابی توسط مجنون مستلزم پرداخت دیه باشد مطابق مقررات اقدام می شود و با عنایت به این که جنایات ارتکابی توسط مجنون طبق بند «ب» ماده 292 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 خطای محض محسوب می شود لذا پس از صدور قرار موقوفی تعقیب در صورت مطالبه دیه توسط اولیای دم پرونده به دستور دادستان وفق تبصره 2 ماده 85 قانون صدرالذکر «بدون صدور کیفرخواست» به دادگاه ذی صلاح ارسال می شود تا نسبت به صدور حکم به پرداخت دیه حسب مورد توسط عاقله یا مرتکب اقدام شود و اقرار مرتکب مذکور تاثیری در این امر (یعنی صدور قرار موقوفی تعقیب و ارسال پرونده بدون کیفرخواست به دادگاه) ندارد؛ لیکن اگر اقرار مجنون ادواری در زمان افاقه باشد و حالت افاقه مسلم باشد با توجه به این که طبق ماده 1213 قانون مدنی مصوب 1307 اعمال حقوقی مجنون ادواری در حال افاقه نافذ است مسوولیت پرداخت دیه طبق قسمت اخیر ماده 463 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به عهده مرتکب است؛ هر چند حین ارتکاب جرم مجنون بوده است و اگر مسلم نشود که اقرار مرتکب در حال افاقه بوده است با توجه به این که طبق ماده 168 قانون اخیرالذکر و ماده 1262 قانون مدنی اقرار مجنون فاقد اعتبار است در این صورت مسوولیت پرداخت دیه طبق قسمت اول ماده 463 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به عهده عاقله است. چنانچه پس از اقرارمرتکب به جنایت خطئی عاقله اظهارات او را تصدیق کندعاقله طبق تبصره ماده 463 قانون مجازات اسلامی مسئول پرداخت دیه خواهد بود و اگر جنایت پیش از اقرار مجنون در حالت افاقه با دلیل دیگری ثابت شده باشد اقرار وی موجب برائت ذمه عاقله نمی شود.

منبع
اداره کل حقوقی قوه قضاییه

مواد مرتبط با این نظریه مشورتی

ماده 202 ـ هرگاه بازپرس در جریان تحقیقات احتمال دهد متهم هنگام ارتکاب جرم مجنون بوده است تحقیقات لازم را از نزدیکان او و سایر مطلعان به عمل می آورد نظریه پزشکی قانونی را تحصیل می کند و با احراز جنون پرونده را با صدور قرار موقوفی تعقیب نزد دادستان میفرستد. در صورت موافقت دادستان با نظر بازپرس چنانچه جنون استمرار داشته باشد شخص مجنون بنابر ضرورت حسب دستور دادستان به مراکز مخصوص نگهداری و درمان سازمان بهزیستی و وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی منتقل می شود. مراکز مذکور مکلف به پذیرش میباشند و در صورت امتناع از اجرای دستور دادستان به مجازات امتناع از دستور مقام قضایی مطابق قانون مجازات اسلامی محکوم می شوند. تبصره 1 ـ آیین نامه اجرائی این ماده توسط وزیر دادگستری با همکاری وزرای بهداشت درمان و آموزش پزشکی و تعاون کار و رفاه اجتماعی تهیه می شود و به تصویب رئیس قوه قضاییه می رسد. تبصره 2 ـ چنانچه جرایم مشمول این ماده مستلزم پرداخت دیه باشد طبق مقررات مربوط اقدام می شود.

مشاهده ماده 202 قانون آیین دادرسی کیفری

ماده 1213 - مجنون دائمی مطلقا و مجنون ادواری در حال جنون نمی تواند هیچ تصرفی در اموال و حقوق مالی خود بنماید ولو با اجازه ی ولی یا قیم خود لکن اعمال حقوقی که مجنون ادواری در حال افاقه می نماید نافذ است مشروط بر آن که افاقه ی او مسلم باشد.

مشاهده ماده 1213 قانون مدنی

ماده 1262 - اقرارکننده باید بالغ و عاقل و قاصد و مختار باشد بنابراین اقرار صغیر و مجنون در حال دیوانگی و غیرقاصد و مکره موثر نیست.

مشاهده ماده 1262 قانون مدنی

ماده 292 ـ جنایت در موارد زیر خطای محض محسوب می شود: الف ـ در حال خواب و بیهوشی و مانند آنها واقع شود. ب ـ به وسیله صغیر و مجنون ارتکاب یابد. پ ـ جنایتی که در آن مرتکب نه قصد جنایت بر مجنی علیه را داشته باشد و نه قصد ایراد فعل واقع شده بر او را مانند آنکه تیری به قصد شکار رها کند و به فردی برخورد نماید. تبصره ـ در مورد بندهای (الف) و (پ) هرگاه مرتکب آگاه و متوجه باشد که اقدام او نوعا موجب جنایت بر دیگری می گردد جنایت عمدی محسوب می شود.

مشاهده ماده 292 قانون مجازات اسلامی

ماده 463 ـ در جنایت خطای محض در صورتی که جنایت با بینه یا قسامه یا علم قاضی ثابت شود پرداخت دیه برعهده عاقله است و اگر با اقرار مرتکب یا نکول او از سوگند یا قسامه ثابت شد برعهده خود او است. تبصره ـ هرگاه پس از اقرار مرتکب به جنایت خطایی عاقله اظهارات او را تصدیق نماید عاقله مسوول پرداخت دیه است.

مشاهده ماده 463 قانون مجازات اسلامی

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM