نشست قضایی شماره 1399-7475

نشست قضایی شماره 1399-7475

مجموعه کامل نشست های قضایی

نشست قضایی شماره 1399-7475


کد نشست:
1399-7475

تاریخ برگزاری:
1398/09/05

برگزار شده توسط:
استان تهران/ شهر تهران

موضوع:
تعامل تقصیر و عمد موضوع قسمت اخر بند پ ماده 291 قانون مجازات اسلامی

پرسش:
با توجه به قسمت آخر بند پ ماده 291 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 که مقرر نموده : یکی از موارد قتل شبه عمدی این است که جنایت به سبب تقصیر مرتکب واقع شود مشروط بر اینکه جنایت واقع شده مشمول تعریف جنایت عمدی نباشد لذا در چه فرضی جنایت به سبب تقصیر مرتکب واقع می شود ولی جنایت عمدی محسوب می گردد؟

نظر هیئت عالی:
منظور از عبارت « مشمول تعریف جنایت عمدی نباشد » در قسمت اخیر بند پ ماده 291 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 یعنی از جمله موارد مذکور در بندهای «ب» و «پ» که در آنها علی رغم فقدان قصد جنایت رفتار مرتکب عمدی محسوب می شود نباشد.

نظر اکثریت:
با توجه به اصل قانونی بودن جرم و مجازاتها و توجها به مواد 144 و 145 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به هیچ عنوان نمی توان فرضی را متصور بود که جنایت بر اثر تقصیر مرتکب واقع شود ولی مشمول تعریف جنایت عمدی گردد. عمد و تقصیر رابطه تباین دارند و این دو با هم قابل جمع نمی باشند. قسمت آخر بند پ ماده 291 قانون مجازات اسلامی مفهوم مخالف ندارد.

نظر اقلیت:
مستند به قسمت اخر بند پ ماده 291 قانون مجازات اسلامی و اینکه قانونگذار صراحتا ذکر نموده مشروط به اینکه مشمول تعریف جنایت عمدی نگردد می توان در جنایاتی که مرتکب تقصیر فاحش دارد را مشمول تعریف جنایت عمدی بدانیم. به عنوان مثال فردی در یک خیابانی که شلوغ است و در آن مدرسه می باشد و در هنگام تعطیلی مدرسه رفت و آمد زیاد افراد در جریان است و حداکثر سرعت مجاز 30 کیلو متر در ساعت است با سرعت 100 کیلومتر در ساعت اقدام به رانندگی نماید یا اینکه مسوول ایمنی کارخانه به مدیر عامل آن اعلام نماید که دستگاه کاتر نقص فنی دارد و هر فردی با آن کار کند منتهی به جنایت می گردد و مدیر عامل هم این موضوع را در حالی که به آن توجه داشته جهت انجام شدن کار به متصدی مربوطه اعلام ننماید و منتهی به جنایت گردد می توان در چنین مواردی به علت تقصیر فاحش مرتکب رفتار او را مشمول تعریف جنایت عمدی بدانیم. کما اینکه در نظام حقوقی کشور انگلستان نیز چنین مواردی را در حکم عمد تلقی نموده اند. لذا قسمت آخر ماده 291 یک قید زاید و توضیحی نمی باشد بلکه قانونگذار آگاهانه نسبت به وضع قانون اقدام نموده و یک قید تاسیسی می باشد.

مبحث:
جزای اختصاصی

منبع:
سامانه نشست های قضایی


مواد مرتبط با این نشست قضایی

ماده 291 ـ جنایت در موارد زیر شبه عمدی محسوب می شود: الف ـ هرگاه مرتکب نسبت به مجنی علیه قصد رفتاری را داشته لکن قصد جنایت واقع شده یا نظیر آن را نداشته باشد و از مواردی که مشمول تعریف جنایات عمدی می گردد نباشد. ب ـ هرگاه مرتکب جهل به موضوع داشته باشد مانند آنکه جنایتی را با اعتقاد به اینکه موضوع رفتار وی شیء یا حیوان و یا افراد مشمول ماده (302) این قانون است به مجنی علیه وارد کند سپس خلاف آن معلوم گردد. پ ـ هرگاه جنایت به سبب تقصیر مرتکب واقع شود مشروط بر اینکه جنایت واقع شده مشمول تعریف جنایت عمدی نباشد.

مشاهده ماده 291 قانون مجازات اسلامی

ماده 144 ـ در تحقق جرایم عمدی علاوه بر علم مرتکب به موضوع جرم باید قصد او در ارتکاب رفتار مجرمانه احراز گردد. در جرایمی که وقوع آنها براساس قانون منوط به تحقق نتیجه است قصد نتیجه یا علم به وقوع آن نیز باید محرز شود.

مشاهده ماده 144 قانون مجازات اسلامی

ماده 145 ـ تحقق جرایم غیر عمدی منوط به احراز تقصیر مرتکب است. در جنایات غیرعمدی اعم از شبه عمدی و خطای محض مقررات کتاب قصاص و دیات اعمال می شود. تبصره ـ تقصیر اعم از بی احتیاطی و بی مبالاتی است. مسامحه غفلت عدم مهارت و عدم رعایت نظامات دولتی و مانند آنها حسب مورد از مصادیق بی احتیاطی یا بی مبالاتی محسوب می شود.

مشاهده ماده 145 قانون مجازات اسلامی

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM