نشست قضایی شماره 1400-8270

نشست قضایی شماره 1400-8270

مجموعه کامل نشست های قضایی

نشست قضایی شماره 1400-8270


کد نشست:
1400-8270

تاریخ برگزاری:
1398/10/03

برگزار شده توسط:
استان سمنان/ شهر سمنان

موضوع:
تعلیق اجرای مجازات در جرم اختلاس

پرسش:
با توجه به تبصره 3 ماده 5 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء اختلاس و کلاهبرداری که می گوید: « هرگاه مرتکب اختلاس قبل از صدور کیفرخواست تمام وجه یا مال مورد اختلاس را مسترد نماید دادگاه او را از تمام یا قسمتی از جزای نقدی معاف می نماید و اجرا مجازات حبس را معلق ولی حکم انفصال درباره او اجرا خواهد شد.» و با التفات به بند «ج» ماده 47 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 «جرایم اقتصادی با موضوع جرم بیش از یکصد میلیون (100.000.000) ریال» که قانونگذار در این ماده صدور حکم و اجرای مجازات در مورد جرایم این بند و شروع به آنها را قابل تعویق و تعلیق نمی داند. سوال این است که اگر متهم مرتکب اختلاس به مبلغ 400.000.000 ریال شود و کل مبلغ را قبل از صدور کیفرخواست مسترد نماید آیا دادگاه مکلف است مجازات حبس را معلق نماید یا این امر به اختیار دادگاه است تا مجازات وی را معلق کند یا نکند؟ آیا دادگاه اساسا حق تعلیق مجازات را دارد؟

نظر هیئت عالی:
نظریه مشورتی اداره حقوقی به شماره 1787/96/7 مورخ 3/8/96به شرح زیر مورد تایید اعضای هییت عالی است: آنچه در تبصره 3 ماده 5 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری مصوب 1367 مجمع تشخیص مصلحت نظام آمده است حکم خاصی است. عمومات قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در خصوص ممنوعیت تعلیق مجازات اختلاس با موضوع جرم بیش از یکصد میلیون ریال (بند ج ماده 47 قانون مجازات اسلامی 1392) ناسخ آن نیست؛ زیرا اولا صدور قرار تعلیق اجرای مجازات بر اساس ماده 46 قانون مجازات اسلامی 1392 اختیاری است در حالیکه تعلیق مجازات حبس به استناد تبصره صدرالذکر تکلیف قانونی و اجتناب ناپذیر است. ثانیا شرایط مقرر در قانون برای تعلیق اجرای مجازات بر اساس ماده 46 قانون مجازات اسلامی 1392 متفاوت از شرایط تعلیق حبس به استناد تبصره 3 ماده 5 قانون صدرالاشاره است و طبق این تبصره در صورت استرداد تمام وجه یا مال مورد اختلاس توسط متهم قبل از صدور کیفرخواست دادگاه او را از تمام یا قسمتی از جزای نقدی معاف می نماید و اجرای مجازات حبس وی نیز معلق خواهد شد. بنابراین مقررات فوق هر کدام در جای خود مورد استناد و اعمال قرار می گیرند و تعارضی با هم ندارند. ضمنا مقررات ماده 47 قانون مجازات اسلامی 1392 استثنایی بر قابل تعلیق بودن جرایم مذکور در ماده 46 این قانون می باشد و موارد استثناء را نباید به نحوی تفسیر نمود که موجب توسعه آن گردد.

نظر اکثریت:
با توجه به این که تعلیق موضوع تبصره 3 ماده 5 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء اختلاس و کلاهبرداری تعلیق با شرایطی خاص است و قانونگذار با این سیاست تشویقی قصد بازگشت سریعتر اموال دولت را در نظر دارد و قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء اختلاس و کلاهبرداری مصوبه مجمع تشخیص مصلحت نظام است و مجلس شورای اسلامی نمی تواند با توجه به حکم ماده 47 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 آن را تخصیص زده و یا آن را نسخ ضمنی کند از سوی دیگر حکم این تبصره موضوع قانون خاصی است که آن را نمی توان به حکم قانون عام یعنی قانون مجازات اسلامی نیز منسوخ دانست و به حکم قاعده «الجمع مهما امکن اولی من الطرح» هر یک از مقررات فوق در جای خود قابل اعمالند بنابراین با توجه به سیاق عبارات به کار رفته در این تبصره که دلالت بر تکلیف دادگاه به تعلیق در اجرای مجازات دارد دادگاه مکلف است به محض بازگرداندن وجوه موضوع اختلاس قبل از صدور کیفرخواست مجازات مجرم را معلق کند.

نظر اقلیت:
با توجه به این که مقررات قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در باب تعلیق اجرای مجازات موضوع ماده47 مشمول تمامی جرایم می شود و قانونگذار با تصریح به جرم اقتصادی -که جرم اختلاس نیز با توجه به بند ب ماده 109 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 شامل آن می شود- به مقررات تعلیق مجازات این جرم موضوع ماده 5 و تبصره 3 آن از قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء اختلاس و کلاهبرداری نیز توجه داشته است. بنابراین حکم این تبصره صرفا برای مجرمینی که میزان اختلاس آنها تا سقف 100.000.000 ریال است قابل اجرا است و نسبت به مازاد بر این مبلغ دادگاه نمی تواند اجرای مجازات را معلق کند چراکه مشمول ممنوعیت ماده 47 قانون مجازات اسلامی است و بدین ترتیب ماده 47 قانون مجازات اسلامی تبصره 3 ماده 5 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء اختلاس و کلاهبرداری را نسبت به مازاد بر مبلغ 100.000.000 ریال نسخ ضمنی کرده است و با توجه به سیاق عبارات به کار رفته در تبصره 3 ماده 5 قانون مزبور دادگاه مکلف است در جرم اختلاس تا سقف 100.000.000 ریال در صورت بازگردادندن اموال مورد اختلاس قبل از صدور کیفرخواست اجرای مجازات را معلق کند.

مبحث:
حقوق جزای عمومی

منبع:
سامانه نشست های قضایی


مواد مرتبط با این نشست قضایی

ماده 47 ـ صدور حکم و اجرای مجازات در مورد جرایم زیر و شروع به آنها قابل تعویق و تعلیق نیست: الف ـ جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور خرابکاری در تاسیسات آب برق گاز نفت و مخابرات ب ـ جرایم سازمان یافته سرقت مسلحانه یا مقرون به آزار آدم ربایی و اسیدپاشی پ ـ قدرت نمایی و ایجاد مزاحمت با چاقو یا هر نوع اسلحه دیگر جرایم علیه عفت عمومی تشکیل یا اداره مراکز فساد و فحشا ت ـ قاچاق عمده مواد مخدر یا روانگردان مشروبات الکلی و سلاح و مهمات و قاچاق انسان ث ـ تعزیر بدل از قصاص نفس معاونت در قتل عمدی و محاربه و افساد فی الارض ج ـ جرایم اقتصادی با موضوع جرم بیش از یکصد میلیون (100.000.000) ریال

مشاهده ماده 47 قانون مجازات اسلامی

ماده 46 ـ در جرایم تعزیری درجه سه تا هشت دادگاه می تواند در صورت وجود شرایط مقرر برای تعویق صدور حکم اجرای تمام یا قسمتی از مجازات را از یک تا پنج سال معلق نماید. دادستان یا قاضی اجرای احکام کیفری نیز پس از اجرای یکسوم مجازات می تواند از دادگاه صادرکننده حکم قطعی تقاضای تعلیق نماید. همچنین محکوم می تواند پس از تحمل یکسوم مجازات در صورت دارا بودن شرایط قانونی از طریق دادستان یا قاضی اجرای احکام کیفری تقاضای تعلیق نماید.

مشاهده ماده 46 قانون مجازات اسلامی

ماده 109 ـ جرایم ذیل مشمول مرور زمان تعقیب صدور حکم و اجرای مجازات نمیشوند: الف ـ جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور ب ـ جرایم اقتصادی شامل کلاهبرداری و جرایم موضوع تبصره ماده (36) این قانون با رعایت مبلغ مقرر در آن ماده پ ـ جرایم موضوع قانون مبارزه با مواد مخدر

مشاهده ماده 109 قانون مجازات اسلامی

ماده 5 ـ هر یک از کارمندان و کارکنان ادارات و سازمانها یا شوراها و یا شهرداری ها و موسسات و شرکتهای دولتی و یا وابسته به دولت و یا نهادهای انقلابی و دیوان محاسبات و موسساتی که به کمک مستمر دولت اداره می شوند و یا دارندگان پایه قضائی و بطور کلی قوای سه گانه و همچنین نیروهای مسلح و مامورین به خدمات عمومی از رسمی یا غیررسمی وجوه یا مطالبات یا حواله ها یا سهام و اسناد و اوراق بهادار و یا سایر اموال متعلق به هر یک از سازمانها و موسسات فوق الذکر و یا اشخاص را که بر حسب وظیفه به آنها سپرده شده است بنفع خود یا دیگری برداشت و تصاحب نماید مختلس محسوب و بترتیب زیر مجازات خواهد شد. تبصره 1 ـ در صورتیکه میزان اختلاس تا پنجاه هزار ریال باشد مرتکب به شش ماه تا سه سال حبس و شش ماه تا سه سال انفصال موقت و هر گاه بیش از این مبلغ باشد به دو تا ده سال حبس و انفصال دائم از خدمات دولتی و در هر مورد علاوه بر رد وجه یا مال مورد اختلاس به جزای نقدی معادل دو برابر آن محکوم می شود. تبصره 2 ـ چنانچه عمل اختلاس توام با جعل سند و نظایر آن باشد در صورتیکه میزان اختلاس تا پنجاه هزار ریال باشد مرتکب به 2 تا 5 سال حبس و یک تا 5 سال انفصال موقت و هر گاه بیش از این مبلغ باشد به 7 تا ده سال حبس و انفصال دائم از خدمات دولتی و در هر دو مورد علاوه بر رد وجه یا مال مورد اختلاس به جزای نقدی معادل دو برابر آن محکوم می شود. تبصره 3 ـ هر گاه مرتکب اختلاس قبل از صدور کیفر خواست تمام وجه یا مال مورد اختلاس را مسترد نماید دادگاه او را از تمام یا قسمتی از جزای نقدی معاف می نماید و اجراء مجازات حبس را معلق ولی حکم انفصال درباره او اجراء خواهد شد. تبصره 4 ـ حداقل نصاب مبالغ مذکور در جرائم اختلاس از حیث تعیین مجازات یا صلاحیت محاکم اعم از اینست که جرم دفعتا واحده یا به دفعات واقع شده و جمع مبلغ مورد اختلاس بالغ بر نصاب مزبور باشد. تبصره 5 ـ هر گاه میزان اختلاس زائد بر صد هزار ریال باشد در صورت وجود دلایل کافی صدور قرار بازداشت موقت به مدت یک ماه الزامی است و این قرار در هیچ یک از مراحل رسیدگی قابل تبدیل نخواهد بود. همچنین وزیر دستگاه می تواند پس از پایان مدت بازداشت موقت کارمند را تا پایان رسیدگی و تعیین تکلیف نهائی وی از خدمت تعلیق کند. به ایام تعلیق مذکور در هیچ حالت هیچگونه حقوق و مزایایی تعلق نخواهد گرفت. تبصره 6 ـ در کلیه موارد مذکور در صورت وجود جهات تخفیف دادگاه مکلف به رعایت مقررات تبصره یک ماده یک از لحاظ حداقل حبس و نیز بنا به مورد حداقل انفصال موقت و یا انفصال دائم خواهد بود.

مشاهده ماده 5 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM