نظریه مشورتی شماره 2561/95/7

نظریه مشورتی شماره 2561/95/7

مجموعه کامل نظریات مشورتی

نظریه مشورتی شماره 2561/95/7


شماره نظریه:
2561/95/7

شماره پرونده:
1787-16/9-95

تاریخ نظریه:
1395/10/08

استعلام
1-آیاکسب نظر قاضی مشاور زن در کلیه پرونده¬های موضوع ماده4 قانون حمایت خانواده سال 91 الزامی است یا صرفا پرونده¬های خاص مثل طلاق ضرورت دارد؟ 2-با توجه به صراحت ماده در عبارت موضوع دعوی آیا این ماده نسبت به مواردی که موضوع پرونده غیرترافعی است مثل امور حسبی مثلا نصب قیم ضرورت دارد؟ خواهشمند است در خصوص بندهای 1812131617 ماده 4 قانون مذکور نیز اظهارنظر فرمایید. 3-در حوزه¬های قضایی که دادگاه فاقد قاضی مشاور زن می¬باشد تکلیف دادگاه چیست؟ چنانچه مطابق تبصره ماده 2 قانون یاد شده دادگاه بخواهد از قاضی مشاور مرد استفاده کند آیا نیازمند ابلاغ ریاست محترم قوه قضائیه است یا می¬تواند از ابلاغ داخلی استفاده کند؟ 4-چنانچه پرونده ایراد شکلی داشته باشد قاضی مشاور باید در نظریه اعلامی خود به نوع ایراد شکلی پرونده مثلا عدم اهلیت خواهان یا اینکه درحین رسیدگی مشخص شود خوانده جنون دارد نیز اشاره نماید یا خیر؟ 5-آیا دستورات اداری مانند دستور ثبت لوایح یا اعلام وکالت وکیل از تهیه کپی از اوراق پرونده یا نظایر آن که تصمیم در ماهیت دعوی تلقی نگردد ازناحیه قاضی مشاور بلامانع است یا مواجه با اشکال قانونی می¬باشد؟ 6- با عنایت به استفتاء به عمل آمده از علمای اهل سنت مذهب حنفی که اکثریت آنها قائل به عدم تعلق اجرت المثل و نحله به زوجه می¬باشند لذا با توجه به قانون رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه مصوب 1312 اعلام فرمایید که اجرت المثل ایام زناشویی جزو احوال شخصیه می-باشد یا تابع مقررات قانون حمایت خانواده.

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
1 و2- هرچند صدر ماده 2 قانون حمایت خانواده 1391 رسمیت جلسات دادگاه خانواده را مقید به حضور قاضی مشاورکرده است ولی باتوجه به ذیل این ماده که اظهارنظر قاضی مشاور را صرفا درخصوص دعاوی مفید آثار قلمداد کرده است لذا الزام به حضور قاضی مشاور مربوط به دعاوی می¬باشد و درخصوص امور حسبی که بخش دیگری از صلاحیت دادگاه خانواده را تشکیل می¬دهد و جنبه غیر ترافعی دارد اخذ نظر قاضی مشاور الزامی نیست. 3-اولا با عنایت به تبصره ماده 2 قانون حمایت خانواده 1391 و مستفاد از کلمه « می تواند» در تبصره مذکور که حاکی از آگاهی قانونگذار از مشکلات قوه قضائیه در تامین نیروی قضایی درکوتاه مدت و اختیار قوه قضائیه در استفاده از قاضی مرد مشاور در صورت نبودن قاضی زن مشاور است لذا مادامیکه قاضی مشاور ظرف پنج سال به تعداد کافی تامین نشده باشد امکان تشکیل دادگاه های خانواده بدون وجود قاضی مشاور ( زن یا مرد) وجود خواهد داشت. ثانیا چون صدور ابلاغ قاضی مشاور دادگاه خانواده از سوی ریاست محترم قوه قضائیه صورت می پذیرد صدور ابلاغ داخلی جهت تصدی سمت مزبور توسط مقام دیگری وجاهت قانونی ندارد. 4- با توجه به اینکه به دلالت ماده 2 قانون یاد شده مشاور قضایی باید در خصوص «موضوع دعوا» اظهارنظر کند و در فرض صدور قرار (تصمیم شکلی) دادگاه در خصوص «موضوع دعوا» اتخاذ تصمیم نمی¬کند لذا موجبی برای جلب نظر مشاور قضایی وجود ندارد. 5- وظایف قاضی مشاور در حال حاضر همان است که در ماده 2 قانون حمایت خانواده 1391 مقرر گردیده است که همانا اظهارنظر در موضوع دعوا ظرف سه روز پس از ختم دادرسی می¬باشد و بنابراین صدور دستورهای قضایی در اثنای رسیدگی به پرونده خارج از حدود وظایف مذکور در ماده قانونی صدرالذکر است؛ لیکن این امر مانع از این نیست که با موافقت رئیس یا دادرس دادگاه خانواده مشاور قضایی در خصوص موضوعات مذکور اقدام نماید. 6- با توجه به اینکه در تبصره ذیل ماده 336 قانون مدنی اجرت المثل از باب استیفا پیش بینی شده است و در ماده 29 قانون حمایت خانواده مصوب 91 به این تبصره ارجاع شده است و به طور کلی اجرت المثل مستقلا نیز قابل مطالبه است و از احکام و آثار نکاح یا طلاق نمی باشد بنابراین جزواحوال شخصیه نمی باشد.

منبع
اداره کل حقوقی قوه قضاییه

مواد مرتبط با این نظریه مشورتی

ماده 4ـ رسیدگی به امور و دعاوی زیر در صلاحیت دادگاه خانواده است: 1ـ نامزدی و خسارات ناشی از برهم زدن آن 2ـ نکاح دائم موقت و اذن در نکاح 3ـ شروط ضمن عقد نکاح 4ـ ازدواج مجدد 5 ـ جهیزیه 6 ـ مهریه 7ـ نفقه زوجه و اجرت المثل ایام زوجیت 8 ـ تمکین و نشوز 9ـ طلاق رجوع فسخ و انفساخ نکاح بذل مدت و انقضای آن 10ـ حضانت و ملاقات طفل 11ـ نسب 12ـ رشد حجر و رفع آن 13ـ ولایت قهری قیمومت امور مربوط به ناظر و امین اموال محجوران و وصایت در امور مربوط به آنان 14ـ نفقه اقارب 15ـ امور راجع به غایب مفقود الاثر 16ـ سرپرستی کودکان بی سرپرست 17ـ اهدای جنین 18ـ تغییر جنسیت تبصره ـ به دعاوی اشخاص موضوع اصول دوازدهم (12) و سیزدهم (13) قانون اساسی حسب مورد طبق قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیرشیعه در محاکم مصوب 31/4/1312 و قانون رسیدگی به دعاوی مطروحه راجع به احوال شخصیه و تعلیمات دینی ایرانیان زرتشتی کلیمی و مسیحی مصوب 3/4/1372 مجمع تشخیص مصلحت نظام رسیدگی می شود. تصمیمات مراجع عالی اقلیت های دینی مذکور در امور حسبی و احوال شخصیه آنان از جمله نکاح و طلاق معتبر و توسط محاکم قضائی بدون رعایت تشریفات تنفیذ و اجراء می گردد.

مشاهده ماده 4 قانون حمایت از خانواده

ماده 2ـ دادگاه خانواده با حضور رئیس یا دادرس علی البدل و قاضی مشاور زن تشکیل می گردد. قاضی مشاور باید ظرف سه روز از ختم دادرسی به طور مکتوب و مستدل در مورد موضوع دعوی اظهارنظر و مراتب را در پرونده درج کند. قاضی انشاء کننده رای باید در دادنامه به نظر قاضی مشاور اشاره و چنانچه با نظر وی مخالف باشد با ذکر دلیل نظریه وی را رد کند. تبصره ـ قوه قضائیه موظف است حداکثر ظرف پنج سال به تامین قاضی مشاور زن برای کلیه دادگاههای خانواده اقدام کند و در این مدت می تواند از قاضی مشاور مرد که واجد شرایط تصدی دادگاه خانواده باشد استفاده کند.

مشاهده ماده 2 قانون حمایت از خانواده

ماده 336 - هر گاه کسی بر حسب امر دیگری اقدام به عملی نماید که عرفا برای آن عمل اجرتی بوده و یا آن شخص عادتا مهیای آن عمل باشد عامل مستحق اجرت عمل خود خواهد بود مگر این که معلوم شود که قصد تبرع داشته است. تبصره ـ چنانچه زوجه کارهایی را که شرعا به عهده وی نبوده و عرفا برای آن کار اجرت المثل باشد به دستور زوج و با عدم قصد تبرع انجام داده باشد و برای دادگاه نیز ثابت شود دادگاه اجرت المثل کارهای انجام گرفته را محاسبه و به پرداخت آن حکم می نماید. (الحاقی بموجب قانون الحاق یک تبصره به ماده 336 قانون مدنی مصوب 24/11/1385(

مشاهده ماده 336 قانون مدنی

مرجع خدمات حقوقی وکیلیک

VAKILIK.COM